Universiteit Leiden Universiteit Leiden

Nederlands English

Onderzoeksprogramma

Criminal Justice: Legitimacy, Accountability and Effectivity

Hoe kunnen en moeten taken en bevoegdheden ten behoeve van de strafrechtspleging (wetgeving, handhaving, rechtspraak en sentencing) inhoud en vorm krijgen, met gelijktijdige inachtneming van de keten gedachte, aanpalende nationale en internationale rechtsdomeinen en eisen die voortvloeien uit de democratische rechtsstaat (legitimacy, accountability en effectivity)?

Looptijd 2009  -  2017
Contact Jeroen ten Voorde
Partners
  • KNAW
  • Universiteit van Utrecht
  • Universiteit van Maastricht
  • CINETS
  • WODC
  • Prison project
  • NSCR

‘Criminal Justice’ kan men omschrijven als het samenstel van beginselen, wet- en regelgeving, handelingstypen (‘practices’) en instituties, waarmee de overheid binnen de context van de democratische rechtsstaat sociaal ongewenst gedrag sanctioneert of behoort te sanctioneren en deze sancties ten uitvoer legt of behoort ten uitvoer te leggen. Deze omschrijving duidt en kadert het thema van het Criminal Justice onderzoeksprogramma.

Het CJ onderzoek is daarmee in de kern gericht op de inhoud en vorm van beslissingen die in de strafrechtelijke keten worden, kunnen en mogen worden genomen op basis van taken en toegekende
bevoegdheden en gewaardeerd vanuit het perspectief van de democratische rechtsstaat.
Beslissingen ten behoeve van de strafrechtspleging worden genomen door verschillende actoren in diverse fasen van de strafrechtelijke keten en betreff en zowel wetgeving als preventie, opsporing, handhaving, berechting, ten uitvoerlegging van sancties en ‘nazorg’. Die beslissingen zijn niet alleen chronologisch volgordelijk, maar kunnen ideaaltypisch tezamen – en in onderling verband, afhankelijkheid, afstemming en evenwicht – ook worden beschouwd als een keten. De ketengedachte brengt mee dat de aan de actoren, met het oog op die beslissingen, toebedeelde taken en toegekende bevoegdheden zijn afgestemd op hun rol in het stelsel als geheel, waaronder mede moet worden begrepen de Europese/internationale rechtsorde.

Hoewel de metafoor van een keten haken en ogen kent, vormt deze een belangrijk ankerpunt voor het CJ
onderzoek. Een gestroomlijnde gereguleerde keten bevordert immers de effectiviteit van de strafrechtspleging. Daarmee is echter nog niet gegarandeerd dat een goed gereguleerde keten voldoet aan de eisen die in een internationaliserende democratische rechtsstaat hebben te gelden. Onderzoek op het terrein van ‘Criminal Justice’ noopt dan ook tevens tot het in acht nemen van een democratisch rechtsstatelijk perspectief, dat binnen het CJ programma wordt toegespitst op de noties legitimacy, accountability en effectivity.

Legitimiteit betreft zowel de aanvaardbaarheid vanuit democratisch rechtsstatelijk perspectief als de steun voor en gezag van het justitieel systeem en de daarbij betrokken actoren en burgers. Bij accountability gaat het om de verantwoordelijkheid die justitiële professionals hebben om hun werk transparant uit te voeren en daarmee ook zichtbaar te maken dat ze hun publieke taak naar behoren vervullen. Bij effectiviteit gaat het om de vraag in hoeverre regelgeving, handhaving, interventies en sancties – bedoelde en onbedoelde – effecten sorteren.