Universiteit Leiden

nl en

Stimuleringsprogramma's

In 2020 zijn acht universiteitsbrede stimuleringsprogramma’s van start gegaan. Ze zijn gericht op versterking van interdisciplinaire samenwerking en sluiten bovendien aan bij actuele maatschappelijke vraagstukken en agenda’s, zoals de duurzame ontwikkelingsdoelen van de VN.

Deze programma’s zijn tot stand gekomen op basis van een gezamenlijk voorstel van de decanen van de 7 faculteiten van de Universiteit Leiden. De programma’s worden voor een periode van 4 jaar financieel gestimuleerd door het College van Bestuur. Het is de bedoeling dat ze na afloop van deze periode voortgezet worden met andere financiële middelen.

Society Artificial Intelligence and Life Sciences (SAILS)

Kunstmatige intelligentie om maatschappelijke uitdagingen aan te pakken

Coördinator: prof.dr. Joost Batenburg

Door de opkomst van kunstmatige intelligentie is de samenleving ingrijpend veranderd. Om de technologie optimaal te kunnen benutten is het belangrijk dat we alle aspecten ervan goed begrijpen. Dan gaat het over de technologie zelf en de toepassingen binnen andere onderzoeksgebieden. Maar net zo goed gaat het om de impact van AI op mens en maatschappij. Van fundamentele informatica tot geesteswetenschappen en psychologie, de Universiteit Leiden heeft alle expertise in huis om AI in de volle breedte te onderzoeken. Want alleen met een brede, interdisciplinaire blik kan AI een menselijk gezicht houden en bijdragen aan een betere wereld.

Het stimuleringsprogramma SAILS is bedoeld om binnen de universiteit de verbinding tussen al deze verschillende vakgebieden te leggen en nieuwe wetenschappelijke samenwerkingen te initiëren. Denk bijvoorbeeld aan onderzoeksgebieden als innovatieve medische beeldvorming en het zoeken naar nieuwe kandidaat-medicijnen, maar ook aan algoritmen die kunnen helpen bij besluitvorming in bijvoorbeeld openbaar bestuur of rechtspraak.

Onze overtuiging is dat de carrières van vrijwel al onze studenten in de toekomst baat hebben bij goede kennis van AI. Daarom heeft SAILS, naast onderzoek, ook de ambitie om in de toekomst een AI-component in alle opleidingen van de universiteit aan te kunnen bieden.   

Zie ook: website SAILS

Museums, collections and society

Over de dynamiek en de implicaties van het verzamelen

Coördinator: prof.dr. Pieter ter Keurs

In dit programma onderzoeken wetenschappers in samenwerking met maatschappelijke partners de dynamiek en implicaties van het verzamelen in al zijn facetten. Mensen zijn van oudsher verzamelaars, van trofeeën, familiefoto’s, kunstwerken en verhalen. Door het aanleggen van een verzameling bepalen we wat het waard is bewaard, bekeken en herinnerd te worden – en wat we willen verbergen, vernietigen en vergeten. Door te verzamelen geven mensen vorm en betekenis aan de wereld en aan hun eigen plaats daarin. Verzamelen heeft zo niet alleen een individuele drijfveer, maar is ook een maatschappelijk en politiek fenomeen dat een belangrijke rol speelt in de vorming van geschiedenis, cultuur, identiteit. Dat maakt musea en andere publieke collecties ook onderhevig aan complexe politieke discussies: staan de tentoongestelde stukken wel op hun rechtmatige plaats? En wiens cultuur en geschiedenis wordt eigenlijk getoond?

Voor meer informatie, zie de website Museums, collections and society

Sociale veerkracht en veiligheid

Het combineren van interdisciplinaire kennis voor een veiligere en veerkrachtigere maatschappij

Coördinator: prof.dr. Anne-Laura van Harmelen en prof.dr. Marieke Liem

De toenemende groei en complexiteit van onze samenleving maakt het essentieel dat we beter begrijpen hoe we sociale en persoonlijke veiligheid kunnen verbeteren  en hoe we veerkracht kunnen tonen als onze veiligheid bedreigd wordt, bijvoorbeeld door grensoverschrijdend gedrag. Initiatieven die veerkracht en veiligheid versterken zorgen niet alleen voor verminderd geweld in de samenleving, maar vormen mogelijk ook een buffer tegen verminderd academisch functioneren, slechte economische uitkomsten en de ontluikende crisis op het gebied van geestelijke gezondheid.

In de laatste twintig jaar is de kennis over grensoverschrijdend gedrag die onze veiligheid kan bedreigen sterk toegenomen, met directe toepassing in filosofie, archeologie, psychologie, pedagogiek, recht, bestuur, conflict en samenwerking. Tegelijkertijd is grensoverschrijdend gedrag vaak in relatieve isolatie bestudeerd, volgens één perspectief of discipline per onderzoek. Aangezien grensoverschrijdend gedrag disciplines overschrijdt, is het noodzakelijk om de etiologie van dit gedrag te bestuderen vanuit een multidisciplinair of interdisciplinair perspectief.

Het programma Sociale Veerkracht en Veiligheid van de Universiteit Leiden brengt experts van de Faculteiten der Archeologie, Rechtsgeleerdheid, Sociale Wetenschappen, Geesteswetenschappen en Governance & Global Affairs samen. Gezamenlijk met een groot netwerk van internationale experts werken we aan het beter identificeren, voorkomen en verminderen van de oorzaken en gevolgen van grensoverschrijdend gedrag in de maatschappij.

Voor meer informatie, zie de website Social Resilience and Security.

Citizenship and global transformations

De invloed van grensoverschrijdende fenomenen op Europees burgerschap

Coördinatoren: prof.dr. Olaf van Vliet en prof.dr. Antoaneta Dimitrova

De Europese Unie heeft te maken met uiteenlopende vraagstukken, van globalisering tot migratie en van technische innovaties tot klimaatverandering. Die vraagstukken zetten de internationale solidariteit tussen de lidstaten onder druk. Neem bijvoorbeeld de opkomst van sociale media: die kan zorgen voor een afname van sociale cohesie en toename van polarisatie in de Europese Unie. De kosten van klimaatverandering en de opvang van immigranten moeten op een goede manier over de lidstaten verdeeld worden. Al deze urgente maar ook complexe vraagstukken worden het best onderzocht door interdisciplinaire teams van wetenschappers met achtergronden in onder meer de economie, internationale betrekkingen, rechten, geschiedenis en bestuurskunde. Daarom werken de faculteiten samen in dit programma.

Zie ook: onderzoeksprogramma Citizenship, migration and global transformations.

Population Health

Data analyseren om de gezondheidszorg te verbeteren

Coördinatoren: Mattijs Numans, Andrea Evers, Sandra Groeneveld, Jet Bussemaker, Wessel Kraaij en Frits Rosendaal

Population health is de studie van de transitie van gezondheid naar ziekte in de bevolking en onderzoekt hoe de kans op ziekte verkleind kan worden. In het Population Health Living Lab op de Campus Den Haag, wordt gebruik gemaakt van databronnen uit het medische en sociale domein. Onderzoekers van verschillende disciplines werken met technieken en analysemethoden uit de datawetenschappen, de epidemiologie, de biostatistiek en de sociale wetenschappen ten behoeve van population health management. Hierbij worden subgroepen in kaart gebracht die meer of minder zorg nodig hebben, waardoor interventies meer proactief en op maat kunnen worden ingezet. Dat kan leiden tot betere gezondheid om de betreffende groepen, lagere kosten en grotere tevredenheid over de kwaliteit van de zorg. Een nadrukkelijke wetenschappelijke onderbouwing van de keuzes voor bepaalde subgroepen en interventies draagt bij aan een duurzame, toekomstbestendige gezondheidszorg. Onderzoekers van de Universiteit Leiden uit de verschillende disciplines werken hierin samen op de LUMC Campus Den Haag.

Geneesmiddelenontdekking en -ontwikkeling

Nieuwe medicijnen dankzij multidisciplinaire samenwerking

Coördinatoren: prof.dr. Henk Jan Guchelaar en prof.dr. Hubertus Irth

Leidse onderzoekers doen uniek en internationaal onderscheidend onderzoek op het gebied van het ontdekken en ontwikkelen van nieuwe medicijnen. Het onderzoek richt zich op nieuwe aangrijpingspunten, nieuwe moleculen en nieuwe concepten die kunnen leiden tot de ontwikkeling van innovatieve geneesmiddelen en diagnostische tests. Op specifieke deelgebieden binnen deze drie thema's zijn internationaal hoog aangeschreven onderzoekers actief. De multidisciplinaire benadering, alsook de beschikbaarheid van bio-banken, patiënten-databases en faciliteiten voor de productie van geneesmiddelen zijn essentieel voor de ontdekking van nieuwe ziektemechanismen, nieuwe drug targets en hoogwaardige geneesmiddelenontwikkeling. Investeringen op dit gebied zullen de schakels op het Leiden Bio Science Park versterken.

Regeneratieve geneeskunde

Patiënten genezen door herstel van organen, weefsel en cellen

Coördinator: prof.dr. Ton Rabelink  en prof.dr. Bob van de Water

Regeneratieve geneeskunde houdt de belofte in van daadwerkelijk herstel van organen, weefsel en cellen. Ziekten die nu nog chronisch zijn, met alle kosten en lasten vandien, kunnen in de toekomst mogelijk definitief worden genezen. Dat brengt mogelijk een revolutionaire verandering in de gezondheidszorg teweeg. Manipuleren van (stam) cellen zodat ze klinisch relevante weefsels of zelfs hele organen binnen of buiten het lichaam vormen en dit combineren met kennis van celbiologie, genetica, biomaterialen, nanotechnologie, productie van therapeutica onder Good Manufacturing Practice (GMP) omstandigheden, en geavanceerd beeldvormingsmodaliteiten zullen ertoe leiden dat het volledige potentieel van opkomende technologieën voor regeneratieve geneeskunde wordt benut. Dezelfde kennis en technologie voor regeneratieve geneeskunde zal worden toegepast om de toenemende vraag naar representatieve cellulaire modelsystemen op te lossen om mechanismen van menselijke ziekten te onderzoeken en innovatieve therapeutische middelen te identificeren. Interdisciplinaire expertise van het LUMC en de Faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen komen in Leiden samen om regeneratieve oplossingen te bieden voor patiënten.

Zie ook: website Regeneratieve geneeskunde.

Liveable Planet – Sustainable Futures

Beleidsveranderingen voor een duurzamere wereld

Coördinator: prof.dr.ing. Jan Willem Erisman

Klimaatverandering is een van de belangrijkste politieke thema’s van dit moment. In dit programma werken onderzoekers van de Universiteit Leiden aan een samenleving waarin energie en grondstoffen zo gebruikt worden dat het natuurlijk kapitaal bewaard blijft en de impact op de gezondheid wordt geminimaliseerd. Daarvoor willen de wetenschappers allereerst bekijken hoe natuurlijke en economische ecosystemen functioneren en wat voor impact zij hebben op gezondheid en natuurlijk kapitaal. Daarnaast onderzoeken ze hoe sociale drijfveren het menselijke ecosysteem beïnvloeden. Tot slot denken ze na over nieuwe typen overheidsbeleid en transitiemanagement, om te komen tot een duurzamere samenleving.

Zie ook: website Liveable Planet

Deze website maakt gebruik van cookies.  Meer informatie.