Vanuit verschillende disciplines werken onderzoekers van de Universiteit Leiden samen aan innovatieve oplossingen voor maatschappelijke problemen. U vindt hier een voorbeeld op het gebied van life sciences.

Overzicht wetenschap in de spotlight

Efficiënte medicijnontwikkeling

Van molecuul tot medicijn

Voor het ontwikkelen van nieuwe en baanbrekende medicijnen is fundamentele en klinische kennis essentieel. Medici, farmaceuten, biochemici, scheikundigen en wiskundigen van de Universiteit Leiden en het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) werken nauw samen om bouwstenen en aangrijpingspunten voor nieuwe medicijnen te vinden, en het ontwikkelproces efficiënter te maken.

Fundamentele kennis om ziekten te begrijpen en te bestrijden

Eiwitten vervullen een belangrijke rol in de vele complexe processen in het menselijk lichaam. Kennis van deze processen, en van de functie van eiwitten  hierin, geeft inzicht in wat er in het lichaam verkeerd gaat in geval van ziekte. Wanneer bekend is welke eiwitten een cruciale rol spelen in bepaalde ziekteprocessen, kunnen chemici kleine moleculen maken om deze eiwitten te remmen of juist te activeren. Als deze moleculen heel gericht aangrijpen kunnen ze dienen als een efficiënt  medicijn met zo min mogelijk bijwerkingen.

Moleculen als bouwstenen voor nieuwe medicijnen

Voor de ontwikkeling  van moleculen die de functie van eiwitten aanpassen laten chemici zich inspireren door de natuur.  Van bouwstenen die al in de natuur aanwezig zijn, is bekend dat ze oplosbaar zijn - een noodzakelijke voorwaarde voor een medicijn - en in cellen kunnen overleven zonder essentiële lichaamsprocessen te verstoren. Op deze manier is de kans op succes een stuk groter dan wanneer chemici moleculen ontwerpen waarvan de eigenschappen vooraf nog niet bekend zijn. Geschikte moleculen worden in een volgend stadium verder ontwikkeld tot een bruikbaar medicijn.

Efficiënt ontwikkelproces van medicijnen

De ontwikkeling van geschikte moleculen tot een medicijn is een jarenlang traject;  van de reageerbuis naar testen op gezonde proefpersonen en patiënten. In dit traject komt het regelmatig voor dat een middel dat in een eerste fase heel kansrijk leek, in een later stadium toch afvalt doordat het op levende organismen minder goed werkt of bijwerkingen veroorzaakt. Daarom zijn betere voorspellende testen nodig, die al in een vroege fase kunnen aangeven of een bepaald molecuul effectief zal zijn als medicijn voor de mens. Hiervoor gebruiken Leidse onderzoekers geavanceerde onderzoeksmethoden, zoals de organ-on-chip technologie die werd ontwikkeld door het Leiden Academic Centre for Drug Research. Een andere methode is het testen van geneesmiddelen op modelorganismen zoals de zebravis. Dit geeft een accurate voorspelling van de werkzaamheid van medicijnen.

Samenwerking

De Universiteit Leiden en het LUMC hebben samen kennis van de gehele keten van medicijnontwikkeling in huis, van het fundamentele onderzoek naar geschikte moleculen tot in de kliniek. Met het Leiden Bio Science Park op een steenworp afstand is het mogelijk optimaal samen te werken om het ontwikkelproces van medicijnen zo efficiënt mogelijk te maken.

Meer informatie:
Leiden Academic Centre for Drug Research
Leiden Institute of Chemistry
Leiden University Medical Centre
Leiden Natural Products Lab
Leiden Bio Science Park