Vanuit verschillende disciplines werken onderzoekers van de Universiteit Leiden samen aan innovatieve oplossingen voor maatschappelijke problemen. U vindt hier een voorbeeld op het gebied van fundamentele wetenschappen.

Overzicht wetenschap in de spotlight

Data Science

Slim speuren in gegevens

Wereldwijd voltrekt zich een revolutie op het gebied van data science. De Universiteit Leiden vormt een wetenschappelijke hub op dat vakgebied in Nederland.

Of het nu gaat om taal- of milieuonderzoek, geneeskunde, astronomie of biologie, wetenschappers maken in toenemende mate gebruik van data science. Grote databestanden worden aan elkaar gekoppeld en met slimme algoritmes wordt er gespeurd naar onvermoede patronen die nieuw licht werpen op belangrijke vraagstukken. Dit kan leiden tot bijvoorbeeld nieuwe geneeswijzen, groenere brandstoffen en een beter begrip van onze geschiedenis.

’Er vindt momenteel een revolutie plaats in de data science‘, vertelt Joost Kok, hoogleraar Fundamentele Informatica. ‘Die revolutie is veroorzaakt door de snelle ontwikkelingen op het gebied van high-performance computers en opslag, in combinatie met nieuwe algoritmen als deep learning en de alom aanwezige big data.’

Brandpunt van data science

De Universiteit Leiden is belangrijk voor de data science in Nederland en staat aan de wieg van diverse standaarden in het vakgebied. Zo is de internationale standaard om data toegankelijk te maken voor data scientists in Leiden ontstaan. Dit komt enerzijds, vertelt Kok, doordat de universiteit altijd al met data bezig is geweest. ’Van oudsher produceert en verzamelen wij in Leiden veel data in bibliotheken, musea, laboratoria, ziekenhuizen en in de Sterrewacht. Cohortstudies en telescopen leveren al heel lang grote databestanden op.’ 

Niet alleen in het verzamelen en ordenen van data kent de universiteit een lange traditie. Decennia voordat data science een buzzwoord werd, was het statistisch onderzoek in Leiden al in volle gang. ‘Met data science probeer je in een dataset tussen alle ruis het echte signaal te vinden. Om dat te kunnen doen is een solide basis van wiskunde en statistiek nodig’, zegt Aad van der Vaart, hoogleraar Stochastiek en Spinoza-laureaat. Leiden staat dan ook bekend om de wiskundige, fundamentele aanpak van data science door statistiek met informatica te combineren.

Multidisciplinair

De Leidse expertise op het gebied van data science zit zeker niet alleen binnen de muren van de bèta-faculteit. ‘Deze universiteit is bij uitstek multidisciplinair’, zegt Kok. ‘Onze filosofie is dat uitblinkers van verschillende vakgebieden met elkaar samenwerken. De toppers uit de sterrenkunde werken samen met die uit de informatica, maar zijn beiden verankerd in hun eigen onderzoeksveld.’

De aanpak zorgt voor de meest uiteenlopende onderzoeksprojecten. Zo werken Leidse onderzoekers mee aan een programma om handgeschreven, negentiende-eeuwse expeditieverslagen toegankelijk en doorzoekbaar te maken. Ook ontwikkelen ze methodes om op basis van hersenscans dementie te voorspellen en onderzoeken ze de ethische en juridische implicaties van kunstmatige intelligentie. Sterrenkundigen bestuderen onder meer het ontstaan van zwarte gaten.

Onderzoeksprogramma Data Science

Om het wetenschapsgebied data science een extra impuls te geven, is onlangs het universiteitsbrede onderzoeksprogramma Data Science gestart. De Universiteit Leiden investeert hiervoor vier miljoen euro over een periode van vier jaar. De uitwisseling van kennis tussen verschillende onderzoeksdomeinen wordt zo extra gestimuleerd.


Leiden Institute of Advanced Computer Science (LIACS)
Mathematisch Instituut (MI)
Leiden Centre of Data Science (LCDS)