Universiteit Leiden

nl en

Nederlandse taalkunde (MA)

Over de opleiding

Je kunt je in de specialisatie Nederlandse taalkunde verdiepen in de Nederlandse taal als cognitief systeem, de andere taalgeschiedenis of in de sturende kracht van taal. Je kunt daarnaast in overleg ook je eigen invulling geven aan de specialisatie.

Een belangrijk doel van modern taalkundig onderzoek is het ontwikkelen van een theoretisch model, een mentale grammatica, van de onbewuste kennis die moedertaalsprekers toepassen bij het spreken, begrijpen, schrijven en lezen van hun taal. Een mentale grammatica bestaat uit een specificatie van de eenheden van de taal (klanken, morfemen, woorden etc), de regels om die eenheden met elkaar te combineren tot woorden, woordgroepen en zinnen en de wisselwerking tussen eenheden en regels. Zo'n cognitief model geeft niet alleen inzicht in een unieke menselijke eigenschap maar is ook bruikbaar in taalonderwijs, taaldiagnostiek en taaltechnologie.

In deze specialisatie bestuderen we de Mentale Grammatica van het Nederlands vanuit een comparatief en theoretisch perspectief, met de syntaxis als centraal onderwerp. We vergelijken de zinsbouw van het Nederlands met die van de Nederlandse dialecten. Voortbouwend op de modernste syntactische theorieën stellen we vragen zoals (i) Welke syntactische eigenschappen hebben alle talen en dialecten met elkaar gemeen? (ii) Welke eigenschappen zijn variabel? (iii) Zijn er grenzen aan de variatie, syntactische structuren die denkbaar maar onmogelijk zijn? (iv) Is het mogelijk syntactische variatie te reduceren tot variatie in het lexicon en de fonologische vorm?

Alledaagse taal uit het verleden kennen we nauwelijks. Daardoor is ons beeld van de Nederlandse taalgeschiedenis op veel punten beperkt. Het is bijna uitsluitend bepaald door gedrukte, veelal literaire teksten, afkomstig van goed geschoolden uit de hogere maatschappelijke lagen – elitetaal, dus. Ook is er weinig aandacht geweest voor de sociale context waarin taal gebruikt wordt. Binnen ‘De andere taalgeschiedenis’ staan juist die aspecten centraal: we zoeken bronnen die afkomstig zijn van ‘gewone’ taalgebruikers (brieven, dagboeken), en we analyseren die bronnen vanuit een sociolinguïstisch perspectief. Het onderwijs binnen ‘De andere taalgeschiedenis’ sluit nauw aan bij recente onderzoeksprojecten zoals Going Dutch en Brieven als buit. Daarnaast bouwen we aan een historisch corpus met Leidse bronnen: het Language of Leiden Corpus (LOL Corpus).

Een spreker gebruikt taal niet alleen om de werkelijkheid te beschrijven, maar eerst en vooral als communicatiemiddel in de interactie met een hoorder/lezer: met elke uiting probeert een spreker de gedachten, of het gedrag, van zijn gesprekspartner te beïnvloeden. Zo kwam het voor dat in één krantenbericht het aantal van 988.000 kijkers bij de verkiezing van Rutte als lijsttrekker van de VVD (2006) werd omschreven als ‘bijna een miljoen’ en als ‘nog geen miljoen’. Het effect van deze twee uitdrukkingen is heel verschillend: terwijl ‘bijna een miljoen’ het idee oproept van veel kijkers, lijkt ‘nog geen miljoen’ eerder te wijzen op teleurstellende kijkcijfers. In de taalbeheersing, vooral in de argumentatieleer, heeft deze retorische dimensie van taalgebruik altijd al centraal gestaan, maar ook in de moderne taalkunde is er steeds meer aandacht voor. In je opleiding combineer je recente inzichten uit de taalbeheersing en de moderne taalkunde, met name argumentatieleer en cognitieve taalkunde/ constructiegrammatica. Je krijgt niet alleen meer inzicht in de werking van taal en grammaticale constructies, maar vergroot ook je eigen stilistische en retorische vaardigheden – een goed uitgangspunt voor een toekomst als journalist, tekstschrijver of redacteur.

  • Je kiest twee specialisatiewerkgroepen binnen de opleiding. De eerste specialisatiewerkgroep valt in het eerste semester, de tweede in het tweede semester.
  • Daarnaast kies je een onderdeel dat aansluit bij de specialisatie, binnen of buiten de opleiding, in Leiden of elders; je kunt dit ook invullen met een wetenschappelijke stage of een studieopdracht die aansluit bij je specialisatie.
  • Tot slot heb je nog een vrijekeuzeruimte. Tijdens de colleges vergroot je je mondelinge en schriftelijke vaardigheden door het houden van referaten en het schrijven van werkstukken. Zo bereid je je ook voor op de masterscriptie waarmee je de studie afsluit.
  • Werkcolleges
  • Hoorcolleges
  • Excursies
  • Stage
  • Zelfstudie
  • Tentamen
  • Werkstuk
  • Mondelinge presentatie
  • Discussie, actieve participatie
  • Weekopdrachten, portfolio
  • MA-scriptie

Gedetailleerd programma

Wil je een gedetailleerd overzicht van het curriculum? Bezoek dan onze e-Studiegids.

Sjef Barbiers

Hoogleraar in Nederlandse Taalkunde

Sjef Barbiers

"Karakteristiek voor Leiden is het groot aantal talen dat onderzocht wordt en de diversiteit aan onderzoeksperspectieven. Bij Nederlandse Taalkunde leren studenten onderzoek te doen naar variatie en verandering in de Nederlandse taal vanuit historisch, sociolinguïstisch, theoretisch, taalvergelijkend en taalgebruiksperspectief."

Mirjam de Baar

Vice-dean

Mirjam de Baar

“Time has taught us that solutions to social problems do not lie in technology, but in human potential. Technological solutions are essential, but so is the significance people attribute to this information through culture or language. Experience shows us that research within the humanities and social sciences often provides these solutions. This is why the research conducted by our humanities faculty is so highly relevant and important. I am very proud of the fact that Leiden University’s Faculty of Humanities is one of the world’s leading faculties in the field.”

Broad and relevant research:

“One of this faculty’s strengths is how incredibly broad it is. We conduct a wealth of relevant research in so many different fields and disciplines. We have egyptologists working on excavation sites in Saqqara and the Dakhla Oasis. We have linguists who are documenting, for the first time, languages that are spoken by vast numbers of people in the world today; others creating computer simulations of language acquisition by the brain. The extent and variety of the activity going on is tremendous.”

A stimulating environment

“When you join Leiden’s Faculty of Humanities you are joining a community of passionate, stimulated and ambitious students and staff from all over the world. Our academic environment is known for being conducive to interaction between individuals of all standing: at Leiden even the most junior researcher is treated as a valuable member of the community with important opinions to share. You also gain access to truly unique resources found nowhere else in the world, such as our famous collections at the University Library. Our lecturers and support staff are committed to your success, both now and in the future, and offer you the tools needed to develop into a critically-minded professional who can truly make a difference to the world.”

Wij maken gebruik van cookies. Lees de voorwaarden