Universiteit Leiden

nl en

Nederlandse taalkunde (MA)

Over de opleiding

Je kunt je in de specialisatie Nederlandse taalkunde verdiepen in de Nederlandse taal als cognitief systeem, de andere taalgeschiedenis of in de sturende kracht van taal. Je kunt daarnaast in overleg ook je eigen invulling geven aan de specialisatie.

Een belangrijk doel van modern taalkundig onderzoek is het ontwikkelen van een theoretisch model, een mentale grammatica, van de onbewuste kennis die moedertaalsprekers toepassen bij het spreken, begrijpen, schrijven en lezen van hun taal. Een mentale grammatica bestaat uit een specificatie van de eenheden van de taal (klanken, morfemen, woorden etc.), de regels om die eenheden met elkaar te combineren tot woorden, woordgroepen en zinnen en de wisselwerking tussen eenheden en regels. Zo'n cognitief model geeft niet alleen inzicht in een unieke menselijke eigenschap maar is ook bruikbaar in taalonderwijs, taaldiagnostiek en taaltechnologie.

We bestuderen de Mentale Grammatica van het Nederlands vanuit een comparatief en theoretisch perspectief, met de syntaxis als centraal onderwerp. We vergelijken de zinsbouw van het Nederlands met die van de Nederlandse dialecten en andere talen. Voortbouwend op de modernste syntactische theorieën stellen we vragen zoals (i) Welke syntactische eigenschappen hebben alle talen en dialecten met elkaar gemeen? (ii) Welke eigenschappen zijn variabel? (iii) Zijn er grenzen aan de variatie, zijn er syntactische structuren die denkbaar maar onmogelijk zijn?

Alledaagse taal uit het verleden kennen we nauwelijks. Daardoor is ons beeld van de Nederlandse taalgeschiedenis op veel punten beperkt. Het is bijna uitsluitend bepaald door gedrukte, veelal literaire teksten, afkomstig van goed geschoolden uit de hogere maatschappelijke lagen – elitetaal dus. Ook is er weinig aandacht geweest voor de sociale context waarin taal gebruikt wordt. Binnen ‘De andere taalgeschiedenis’ staan juist die aspecten centraal: we zoeken bronnen die afkomstig zijn van ‘gewone’ taalgebruikers (brieven, dagboeken), en we analyseren die bronnen vanuit een sociolinguïstisch perspectief. Het onderwijs binnen ‘De andere taalgeschiedenis’ sluit nauw aan bij recente onderzoeksprojecten zoals Going Dutch en Brieven als buit. Daarnaast bouwen we aan een historisch corpus met Leidse bronnen: het Language of Leiden Corpus (LOL Corpus).

Een spreker gebruikt taal niet alleen om de werkelijkheid te beschrijven, maar eerst en vooral als communicatiemiddel in de interactie met een hoorder/lezer: met elke uiting probeert een spreker de gedachten, of het gedrag, van zijn gesprekspartner te beïnvloeden. De woorden sprinter en stoptrein verwijzen misschien naar dezelfde werkelijkheid, maar ze roepen toch een heel ander beeld op en daar kun je als spreker gebruik van maken. In de taalbeheersing heeft deze retorische dimensie van taalgebruik altijd al centraal gestaan, maar ook in de moderne taalkunde is er steeds meer aandacht voor. In de MA Neerlandistiek kun je recente inzichten uit de taalbeheersing (argumentatieleer) en de moderne taalkunde combineren. Je krijgt niet alleen meer inzicht in de werking van taal en grammaticale constructies, maar vergroot zo ook je eigen stilistische en retorische vaardigheden – een goed uitgangspunt voor een toekomst als journalist, tekstschrijver of redacteur.

  • Je kiest twee specialisatiewerkgroepen binnen de opleiding (2x10 EC).
  • Daarnaast kies je een onderdeel dat aansluit bij de specialisatie, binnen of buiten de opleiding, in Leiden of elders, bijvoorbeeld de landelijke Masterlanguagecursus Taalkunde in het Onderwijs; je kunt dit keuze-onderdeel ook invullen met een wetenschappelijke stage of een studieopdracht die aansluit bij je specialisatie (10 EC).
  • Tot slot heb je nog een vrijekeuzeruimte (10 EC).

Tijdens de colleges vergroot je je mondelinge en schriftelijke vaardigheden door het houden van referaten en het schrijven van werkstukken. Zo bereid je je ook voor op de masterscriptie waarmee je de studie afsluit (20 EC).

  • Werkcolleges
  • Hoorcolleges
  • Excursies
  • Stage
  • Zelfstudie
  • Tentamen
  • Werkstuk
  • Mondelinge presentatie
  • Discussie, actieve participatie
  • Weekopdrachten, portfolio
  • MA-scriptie

Gedetailleerd programma

Wil je een gedetailleerd overzicht van het curriculum? Bezoek dan onze Studiegids.

Sjef Barbiers

Hoogleraar in Nederlandse Taalkunde

Sjef Barbiers

"Karakteristiek voor Leiden is het groot aantal talen dat onderzocht wordt en de diversiteit aan onderzoeksperspectieven. Bij Nederlandse Taalkunde leren studenten onderzoek te doen naar variatie en verandering in de Nederlandse taal vanuit historisch, sociolinguïstisch, theoretisch, taalvergelijkend en taalgebruiksperspectief."

Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie.