Universiteit Leiden

nl en

Nederlandse taalkunde (MA)

Over de opleiding

De afstudeerrichting Nederlandse taalkunde bestaat uit drie thema’s: Variatie in het Nederlands, Nederlands in gebruik en De sturende kracht van taal. Door deze drie thema’s te combineren verwerf je een breed en diepgaand inzicht in de Nederlandse taalkunde. Er zijn ook andere mogelijkheden om je afstudeerrichting in te richten, bijvoorbeeld door het kiezen van vakken uit de afstudeerrichting Taalbeheersing of de master Linguistics.

Waarom is er zoveel variatie in natuurlijke taal? Om de variatie in het Nederlands te onderzoeken en begrijpen zijn er twee perspectieven nodig:  het mentale perspectief en het sociale perspectief. De wisselwerking tussen mentale en sociale factoren veroorzaakt taalvariatie en -verandering. Inzicht in deze wisselwerking is van groot belang voor taalonderwijs, taalbeleid en taaldiagnostiek.

In het mentale perspectief onderzoeken we het taalsysteem: wat is constant, en wat varieert en verandert in het lexicon, de morfologie, de syntaxis en het klanksysteem? In het sociale perspectief bestuderen we de factoren buiten de taal die een rol spelen in taalvariatie en -verandering: leeftijd, gender, sociale klasse, register, gesprekssituatie, geschiedenis, politiek, cultuur, taalcontact.

Als je het taalsysteem van het Nederlands kent, wil dat nog niet zeggen dat je ook begrijpt hoe de taal in de praktijk wordt gebruikt. Daar komt namelijk meer bij kijken dan alleen kennis van de vorm en  betekenis van woorden en zinnen. Taal in gebruik kun je uit minstens twee perspectieven bestuderen en het is mooi om die met elkaar te combineren. Het gaat dan om pragmatiek en sociolinguïstiek. Om te begrijpen wat mensen bedoelen met hun uitingen, moet je ook naar de context kijken (pragmatiek) en dan komt al snel de vraag hoe die context precies samenwerkt met de vorm en betekenis van zinnen. Bovendien laat je met je taalgebruik, of je nou wil of niet, ook altijd zien tot welke groep je hoort (sociolinguïstiek). In dit thema combineer je cursussen uit beide domeinen van de ‘taalgebruikskunde’.

Taal gebruik je niet alleen om de werkelijkheid te beschrijven, maar eerst en vooral als communicatiemiddel in de interactie met een hoorder/lezer. Met welke uiting kun je de gedachten, of het gedrag, van je gesprekspartner beïnvloeden? De woorden sprinter en stoptrein verwijzen misschien naar dezelfde werkelijkheid, maar ze roepen toch een heel ander beeld op en daar kun je als spreker gebruik van maken. In de taalbeheersing heeft deze retorische dimensie van taalgebruik altijd al centraal gestaan, maar ook in de moderne taalkunde is er steeds meer aandacht voor. In de MA Neerlandistiek kun je recente inzichten uit de taalbeheersing (de studie van taalgebruik) en de moderne taalkunde (de studie van het taalsysteem) combineren. Je krijgt niet alleen meer inzicht in de werking van taal en grammaticale constructies, maar vergroot zo ook je eigen stilistische en retorische vaardigheden. 

Het specialisatiethema De sturende kracht van taal biedt een gevarieerd vakkenpakket met veel praktische toepassingsmogelijkheden. Bovendien biedt de kennis die je opdoet over taal je stevige handvatten om zelf een bekwaam ‘stuurder met taal’ te worden. Tel daarbij op de communicatievaardigheden die je op college leert ontwikkelen en je kunt rustig concluderen dat dit specialisatiethema opleidt tot een allround communicatiespecialist die op allerlei terreinen aan de slag kan.

  • Je kiest twee specialisatiewerkgroepen binnen de opleiding (2x 10 EC).
  • Daarnaast kies je een onderdeel dat aansluit bij de afstudeerrichting, binnen of buiten de opleiding, in Leiden of elders, bijvoorbeeld de landelijke Masterlanguagecursus Taalkunde in het Onderwijs; je kunt dit keuze-onderdeel ook invullen met een wetenschappelijke stage of een studieopdracht die aansluit bij je afstudeerrichting  (10 EC).
  • Tot slot heb je nog een vrijekeuzeruimte (10 EC).

Tijdens de colleges vergroot je je mondelinge en schriftelijke vaardigheden door het houden van referaten en het schrijven van werkstukken. Zo bereid je je ook voor op de masterscriptie waarmee je de studie afsluit (20 EC).

Wil je een gedetailleerd overzicht van het curriculum? Bezoek dan onze Studiegids.

Houd er rekening mee dat deze gids van toepassing is op het huidige academisch jaar. Het curriculum van volgend jaar kan enigszins verschillen.

Sjef Barbiers

Hoogleraar Nederlandse Taalkunde

Sjef Barbiers

"Karakteristiek voor Leiden is het groot aantal talen dat onderzocht wordt en de diversiteit aan onderzoeksperspectieven. Bij Nederlandse Taalkunde leren studenten onderzoek te doen naar variatie en verandering in de Nederlandse taal vanuit historisch, sociolinguïstisch, theoretisch, taalvergelijkend en taalgebruiksperspectief."

Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie.