Wij onderzoeken niet alleen wat de regels zijn, maar ook hoe ze in de praktijk uitwerken, hoe mensen ze ervaren en wat ze teweegbrengen. Die kennis gebruiken we om het recht en beleid te evalueren en beter te ontwerpen. Zo dragen we bij aan oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken en aan recht en beleid dat in de praktijk werkt.

Recht in de praktijk: begrijpen, evalueren en ontwerpen

Recht bestaat niet alleen op papier. Wetten, regels en rechterlijke uitspraken krijgen betekenis in de maatschappij: wanneer professionals ze toepassen, wanneer organisaties ermee werken en wanneer burgers ermee te maken krijgen. Soms werkt een regel zoals bedoeld, soms heeft die andere of onbedoelde gevolgen. Dat kan grote gevolgen hebben voor mensen, organisaties en de samenleving.

Het facultaire profileringsthema Recht en empirie onderzoekt daarom hoe recht in de maatschappij werkt. Een juridische regel is het begin van een proces, niet het eindpunt. Wat gebeurt er nadat een wet is ingevoerd? Hoe wordt een regel toegepast? Hoe reageren mensen en organisaties erop? Welke effecten heeft de regel, en voor wie? En wat kunnen we daarvan leren voor nieuwe regels en beleid?

Empirisch onderzoek maakt het mogelijk om zulke vragen systematisch te onderzoeken. We bestuderen bijvoorbeeld gedrag en ervaringen, analyseren gegevens en onderzoeken hoe professionals en organisaties beslissingen nemen. Zo kunnen we juridische aannames toetsen aan de uitwerking daarvan. Door te weten hoe recht in de praktijk werkt, kunnen juridische oplossingen beter aansluiten bij de maatschappelijke doelen die zij moeten dienen. Dat helpt bijvoorbeeld burgers, professionals en organisaties om beter te begrijpen hoe regels uitpakken, en helpt wetgevers en beleidsmakers om beleid en regelgeving te evalueren en waar nodig te verbeteren.

Recht en empirie verbindt zo juridische expertise met kennis over wat er in de maatschappij gebeurt: om beter te begrijpen wat recht doet, te beoordelen wat werkt en bij te dragen aan recht en beleid dat beter werkt. Empirisch onderzoek vervangt de juridische analyse daarbij niet, maar vult deze aan met kennis over de werking en effecten van het recht.

Van ELS naar Recht en empirie

Het facultaire profileringsthema bouwt voort op de Leidse traditie in Empirical Legal Studies (ELS), die mede is versterkt door het landelijke Sectorplan Rechtsgeleerdheid. Met Recht en empirie verankeren we deze expertise binnen de hele rechtenfaculteit en versterken we de samenwerking tussen rechtsgebieden en disciplines.

Leiden speelt ook een actieve rol in de landelijke ELS-gemeenschap en is onderdeel van de ELS Academy. Vanuit Leiden dragen we bij aan de verdere ontwikkeling van empirisch-juridisch onderzoek en aan nationale kennisuitwisseling en samenwerking. Zo verbinden we Leidse expertise met onderzoekers en onderzoek uit het hele land.

Recht en empirie in het onderwijs

Onze manier van kijken naar recht komt ook terug in het onderwijs. Studenten leren empirische methoden gebruiken en juridische vraagstukken te onderzoeken vanuit de context waarin het recht functioneert.

Zo onderzoeken studenten niet alleen wat het recht bepaalt, maar ook wat er daadwerkelijk gebeurt: hoe regels worden toegepast, hoe mensen en organisaties daarop reageren en welke gevolgen dat heeft. Zo staat in de master Law and Society de wisselwerking tussen recht en maatschappij centraal.