Quantumtechnologie en recht: ‘We moeten nu nadenken over de juridische kaders van morgen’
Congres
Hoe bereiden we ons voor op de impact van nieuwe technologie die onze systemen krachtiger en sneller dan ooit kan maken? Tijdens de Quantum & Law Conference, benadrukten experts dat quantumtechnologie nieuwe juridische en ethische vraagstukken oproept.
Quantumtechnologie belooft de wereld te gaan veranderen, met toepassingen in gezondheidszorg, financiële sectoren en cybersecurity. Maar hoe zorgen we ervoor dat deze innovaties veilig, eerlijk en verantwoord worden ingezet?
Tijdens de Quantum & Law Conference 2026, georganiseerd vanuit een KIEM-project door de Faculteit der Rechtsgeleerdheid en de Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen, stonden deze vragen centraal. Experts uit verschillende disciplines benadrukten dat quantumtechnologie niet alleen een technisch dossier is, maar een interdisciplinair thema dat ons allemaal raakt en dus om een geïntegreerde aanpak vraagt.
Interdisciplinair vraagstuk
Vanessa Mak, hoogleraar Burgerlijk recht (FdR), en Julia Cramer, PI Quantum & Society (FWN), werkten samen aan het congres. ‘Quantumtechnologie is geen exclusief domein van natuurkundigen of ingenieurs meer,’ vertelt Cramer over de samenwerking. 'De introductie van quantumtechnologie in de maatschappij is een interdisciplinair thema dat ons allemaal raakt en vraagt om een nauwe samenwerking tussen juristen, ethici, technologen en beleidsmakers. Alleen zo kunnen we innovatie stimuleren zonder de risico’s uit het oog te verliezen.'
Belangrijkste inzichten
Tijdens het congres werden een aantal belangrijke inzichten gedeeld met de bezoekers:
- Juridische uitdagingen: ‘We need some education’, zegt Gerrit-Jan Zwenne. Juristen begrijpen nog niet goed wat quantumtechnologie doet en hoe de toepassingen werken, bijvoorbeeld bij het doorbreken van encryptie. Daardoor is nog niet goed in beeld hoe risico’s van quantumtoepassingen kunnen worden beheerst.
- Ethische overwegingen: ‘Quantum for Good’, dat wil zeggen verantwoordelijk gebruik van quantumtechnologie, vereist samenwerking tussen technici en bedrijven om gezamenlijk standaarden te ontwikkelen voor het gebruik van quantumtoepassingen.
- Samenwerking: De paneldiscussie, met experts Clare Shelley-Egan (TUD), Gerrit-Jan Zwenne (LEI), Anuschka Mittal (UvA) en Christian Schaffner (QuSoft), gemodereerd door Melissa Hernandez Vinhas, toonde aan dat alleen door samenwerking tussen technologen, juristen en ethici een toekomstbestendig kader kan ontstaan.
Quantumtechnologie belooft veel goeds, maar kent ook grote risico’s, onder andere doordat de technologie kan worden ingezet voor het doorbreken van cryptografie en doordat het vanwege de hoge kosten wordt ontwikkeld door een klein aantal bedrijven met grote marktmacht. Juristen en ethici kunnen bijdragen aan het realiseren van toegang tot quantumtechnologie voor maatschappelijke toepassingen, bijvoorbeeld door het ontwikkelen van gezamenlijke technische standaarden die wereldwijd gelden.
Hoe verder?
De conferentie was een eerste stap in een bredere discussie over hoe we quantumtechnologie kunnen inzetten ten dienste van de samenleving, zonder de juridische en ethische valkuilen te negeren. Voor het vervolg, houd de universitaire onderzoekspagina over Quantum & Space in de gaten.