Universiteit Leiden

nl en

Wiskunde en Natuurwetenschappen

Profielwerkstukken

Welkom bij het profielwerkstuksteunpunt van de Universiteit Leiden. Heb je problemen met het opstellen van een goede onderzoeksvraag? Vind je het lastig goede informatie te vinden? Of kom je net niet uit dat ene belangrijke detail? Stel jouw vragen aan de studenten van de Universiteit Leiden!

Een profielwerkstuk?

Voordat je examen kunt doen moet je een profielwerkstuk maken. Daar bestaan er verschillende soorten van: je kunt een experimenteel onderzoek uitvoeren; een ontwerpopdracht doen; of een literatuur- of een theoretisch onderzoek doen.

Experimenteel onderzoek

In een experimenteel onderzoek voer je een proef uit. Meestal levert zo'n proef getalsmatige gegevens op. Gegevens in de trant van: de zwaartekracht bedraagt ongeveer 9,8 m/s2; schapen hebben meer dan een miljoen haren; of scholieren besteden tegenwoordig meer aan mobiele telefoonkosten dan dertig jaar geleden.

Ontwerpopdracht

Een ontwerpopdracht levert een product. Eén of ander apparaat, ding, computerprogramma of nader werkstuk dat je, in ieder geval deels, zelf bedacht of gemaakt hebt. Een nieuw soort zonnewijzer; een computerspel; of een milieuvriendelijker wasmiddel.

Literatuuronderzoek of theoretisch onderzoek

Binnen literatuuronderzoek en theoretisch onderzoek ben je bijna alleen maar met je hoofd bezig. Lezen, denken en schrijven. Bij een literatuuronderzoek bestudeer wat er beschreven is over één of ander onderwerp. En bij een theoretisch onderzoek probeer je door alleen maar na te denken een onderzoeksvraag te beantwoorden.

Wat ons betreft kunnen de verschillende soorten van profielwerkstukken in elkaar overlopen. Wanneer je een ontwerp maakt is het natuurlijk wel zo leuk om er ook wat mee te experimenteren; en om een experiment uit te voeren moet je soms je eigen meetinstrument ontwerpen. Bovendien is een literatuuronderzoek bijna altijd onderdeel van een werkstuk: je wilt toch weten wat anderen van je onderwerp gezegd of geschreven hebben.

Een onderzoek kent ruwweg altijd de zelfde stappen:

  1. Ideevorming; je bedenkt wat je wilt gaan doen. Je leest en surft wat, vraagt wat rond (elders op deze site staan voldoende inspirerende tips). En op een gegeven moment bepaal je je doel. Dat doel moet dermate concreet zijn dat iedereen kan begrijpen wat je gaat doen. "Ik ga iets doen met m'n mobiele telefoon" is niet concreet genoeg. Maar het volgende is dat wel: "Ik ga onderzoeken hoeveel radiostraling mijn mobiele telefoon afgeeft; ik wil in het bijzonder weten hoe groot de verschillen zijn tussen de diverse merken; en ik wil weten of oudere types meer straling leveren." Het is goed om hierin creatief te zijn. Probeer iets te bedenken dat je zelf echt graag wilt doen.
  2. Planning; je bedenkt hoe je je onderzoek gaat uitvoeren. Wat moet eerst gebeuren; wat gebeurt daarna; hoe lang duurt dat etc. Als je met meerderen werkt moet je ook goed de taken verdelen.
  3. Uitvoering; het eigenlijke werk. Hou tijdens dit werk goed in de gaten of je nog steeds bezig bent met het doel. En let goed op de planning. Trek direct aan de bel als dingen dreigen uit te lopen. Met hulp van anderen kun je wellicht je doel of planning nog aanpassen.
  4. Verwerking resultaten; de uitvoering heeft resultaten opgelevert. Die resultaten verschillen al naar gelang de aard van het onderzoek. Het kunnen getallen zijn die je gemeten hebt in een experiment; het kan een product zijn dat je gemaakt hebt; het kan een verzameling teksten zijn die je gelezen en bestudeerd hebt. Deze resultaten moeten verwerkt worden. Cijfers moeten opgeteld en gemiddeld worden; conclusies moeten getrokken worden over de gelezen teksten etc.
  5. Presentatie; de afronding van het onderzoek zelf. Je presenteert bijvoorbeeld je zelfgebouwde tijdmachine aan de leraar. Je houdt een spreekbeurt over je literatuuronderzoek. Of je levert een verslag in waarin je je onderzoek in alle facetten beschrijft.
  6. Evaluatie; samen met je leraar bespreek je hoe het gegaan is en of er uit gekomen is wat jullie ervan verwachtten.

Algemene tips

De volgende zaken moet je in de gaten houden bij je profielwerkstuk:

  • Wees creatief; probeer een onderzoek uit te voeren dat echt je interesse heeft en waarvan je wat wilt maken. Bedenk ook 'ns een andere vorm van presentatie. Misschien is een posterpresentatie wel leuk; een spreekbeurt; of een artikeltje in een lokale krant.
  • Herhaal metingen; het is belangrijk dat je een experiment zo vaak mogelijk herhaalt. Liever tien keer dan drie keer. Wanneer je bijvoorbeeld wilt weten hoeveel gras konijnen per dag eten, heb je niet genoeg aan één konijn en heb je ook niet voldoende aan één dag.
  • Schrijf alles op; hou een logboek bij waarop je alles dat je doet bijhoudt. Van onderzoek wordt verwacht dat anderen het kunnen nadoen om te controloren of je resultaten kloppen. Dan moeten die anderen natuurlijk wel precies weten wat je gedaan hebt. Maar het is ook heel handig voor je zelf. Kun je tijdens je onderzoek weer terugzoeken waarom je ook weer een bepaalde beslissing genomen had. En dankzij een logboek kun je voorkomen dat je per ongeluk dingen dubbel gaat doen. Zo'n logboek hoeft natuurlijk niet van papier te zijn; je kunt bijvoorbeeld ook een internet forum starten met al je teamgenoten.
  • Vermeld bronnen; wees duidelijk waar je bepaalde informatie vandaan hebt. Noteer de titel van het boek of stuk, de auteur, en de pagina's waar het om gaat. In het geval van een internet pagina vermeld je de URL en de datum waarop je de pagina bekeken hebt.
  • Wees voorzichtig; wanneer je bijvoorbeeld met scheikundige stoffen werkt moet je eerst goed verifiëren hoe je met deze stoffen om moet gaan. Moet je een bril dragen? In een veiligheidskast werken? etc. Hetzelfde geldt bij het gebruik van gereedschappen.
  • Werk diervriendelijk; het is natuurlijk interessant om te onderzoeken hoeveel gras konijnen eten, maar bedenk goed of je konijn dat wel leuk vindt!

Biologie

Suggesties

Vieze micro-oranismen en de manier waarop mensen een partner kiezen; klik hier voor suggesties voor een profielwerkstuk over biologie.

Stel je vraag

Overweeg je een profielwerkstuk over biologie te maken en heb je daarover een vraag? Mail dan naar ambasbio@science.leidenuniv.nl. Vermeld in je mail je naam, je schooltype, je profiel en in welke klas je zit.

Eerder gestelde vragen

Eerder gestelde vragen over biologie vind je hier.

Scheikunde

Suggesties

Test de wasmiddelenreclame, hoe gevaarlijk zijn paddo's, en welke boodschap geeft je zweet af? Suggesties voor profielwerkstukken over scheikunde vind je hier.

Stel je vraag

Overweeg je een profielwerkstuk over scheikunde te maken en heb je daarover een vraag? Mail dan naar leiden@dnalabs.nl. Vermeld in je mail je naam, je schooltype, je profiel en in welke klas je zit.

Eerder gestelde vragen

Eerder gestelde vragen over scheikunde vind je hier.

Natuurkunde

Ga naar hulp en informatie over profielwerkstukken over natuurkunde.

Sterrenkunde

Ga naar hulp en informatie over profielwerkstukken over sterrenkunde.