Experimentele Dierkunde
De cursus vat het onderzoek samen van de werkgroep van de docent naar functionele morfologie, gedrag en ecologie van specifieke diersoorten. Het betrof het zwemmen van vissen, mensen, dolfijnen, kikkers en roeipootkreeftjes; het vliegen van torenvalken en gierzwaluwen; het graafgedrag van moddergarnalen; voortplanting bij diepzee inktvissen; en het grazen van slakken en papegaaivissen. Experimentele benaderingen hielpen daarbij de vragen te beantwoorden.
Hoogfrequente fotografie met een stilstaande camera van getrainde zwemmende, vliegende en grazende dieren leverde beelden op die, na te zijn gedigitaliseerd, kinematische en biomechanische analyses mogelijk maakten. Opnamen van bewegende minuscule deeltjes in dunne platen laser licht toonden de interacties tussen bewegende dieren en water. MRI-scans en elektronenmicroscopische beelden van weerstand verminderende structuren van een 1,6 m lange zwaardvis onthulden waardoor ze de snelste zwemmers op aarde zijn. Met in de werkgroep ontwikkelde event recorders werd het gedrag van papegaaivissen, roeipootkreeftjes en moddergarnalen gekwantificeerd. Hap en poepfrequenties van papegaaivissen verraadden hun energieverbruik. De jongste kennis van bouw en werking van spermatoforen van diepzee inktvissen komt ter sprake.
De plaats van onderzoek varieerde per onderwerp: van het Biologisch Centrum in Haren, het Aberdeen Marine Laboratory, het instituut Stareso op Corsica, het Iziko museum in Kaapstad, het Universitair Medisch Centrum Groningen, de zeeën bij Bonaire en Eritrea tot het Lauwersmeer.
Onderwerpen van de colleges
De cursus bestaat uit 7 sessies van elk twee colleges:
1. Papegaaivissen, de koeien van de koraalriffen
2. Grazende slakken en gravende moddergarnalen
3. Spermaoverdracht bij diepzee inktvissen
4. Zwemmen en eten in een viskeuze omgeving
5. Extreme snelheden van zwaardvissen en gierzwaluwen
6. De vliegkunst van torenvalken
7. Zwemtechnieken van vissen en dolfijnen
Docent
Prof. dr. John Videler
Prof. dr. John Videler is bioloog en emeritus hoogleraar van de Universiteit Leiden en de Rijksuniversiteit Groningen. Hij is geïnteresseerd in natuur en techniek.
Praktische informatie
Data, tijden, locatie
7 dinsdagen
15, 22, 29 september
6, 13, 20, 27 oktober
12.15-14.00
Leiden, gebouw ntb
Werkvorm
Hoorcolleges met gelegenheid tot het stellen van vragen.
Wat verwacht de docent van de deelnemers?
Thuis 2 tot 3 uur voorbereiden per bijeenkomst. De teksten zijn in het Nederlands.
Studiemateriaal
Boek geschreven voor deze cursus, €10.-.
Powerpoints worden na afloop van het college in pdf ter bchikking gesteld.
Kosten
De cursusgelden voor najaar 2026 worden momenteel vastgesteld.
