Tien ontwrichte gezinnen uit de theatergeschiedenis
In deze serie van 10 colleges behandelt Bart Vieveen een aantal iconische werken uit de westerse theatergeschiedenis waarin fatale familierelaties een belangrijke rol spelen.
De reeks opent met de keten van familiemoorden in de Oresteia van Aischylos en sluit met Familie van Maria Goos, waarin liefdeloosheid en egoïsme binnen de hedendaagse familieverhoudingen centraal staan; aan bod komen verder stukken van William Shakespeare, Henrik Ibsen, Oscar Wilde, Anton Tsjechov, Eugene O’Neill, Hugo Claus, Lodewijk de Boer en Inez van Dullemen.
Het ‘ontwrichte gezin’ is vanaf de Grieks tragedie tot en met de hedendaagse toneelpraktijk een belangrijk en populair thema. De manier waarop het gezinsdrama zich ontwikkelt zegt veel over de sociaalmaatschappelijke context van de tijd van ontstaan. Zo lijkt de Oresteia het begin van het patriarchaat te markeren en ook Hamlet constateert zo’n belangrijke verandering: ’The time is out of joint’. Ook bekende familiedrama’s uit de negentiende en twintigste eeuw die daarna aan bod komen weerspiegelen een veranderende tijdgeest. De tien stukken worden geanalyseerd, in cultuurhistorisch perspectief geplaatst en nadrukkelijk vanuit hedendaags perspectief bekeken.
Onderwerpen van de colleges
College 1
Bloedwraak in Oresteia van Aischylos
College 2
Vadermoord en verlangen in Hamlet van William Shakespeare
College 3
De verleiding van een stiefdochter in Salomé van Oscar Wilde
College 4
De erfenis van een overspelige vader in Spoken van Henrik Ibsen
College 5
De eeuwige wens van lotsverbonden zussen in Drie zusters van Anton Tsjechov
College 6
Disfunctioneel gezin worstelt met verslaving en schuldgevoelens in Long Day’s Journey Into Night van Eugene O’Neill
College 7
De verboden liefde van broer en zus in Een bruid in de morgen van Hugo Claus
College 8
Het alternatieve gezinsverband in The Family van Lodewijk de Boer
College 9
Incest in Schrijf me in het zand van Inez van Dullemen
College 10
Familie-uitje in de sneeuw als laatste wens in Familie van Maria Goos.
Docent
Dr. Bart Vieveen
Dr. Bart Vieveen promoveerde in de film- en literatuurwetenschap en is na zijn afscheid als rector/bestuurder van het Stedelijk Gymnasium werkzaam als auteur, docent, regisseur en dramaturg. Voor HOVO gaf hij eerder colleges over Theatergeschiedenis, Literatuur van het Interbellum, De nieuwe wereld (Futurisme), Literatuur uit de Belle Époque en het Fin de Siècle en Leidse literatuurrr.
Praktische informatie
Data, tijden, locatie
14, 21, 28 oktober
4, 11, 18, 25 november
2, 9, 16 december 2026
11.15-13.00
Werkvorm
Hoorcollege met ruimte voor vragen.
Wat verwacht de docent van de deelnemers?
Geen voorkennis vereist. In de collegereeks worden de genoemde werken in hun context besproken. De colleges zijn ook te volgen zonder alle werken (volledig) gelezen te hebben.
Studiemateriaal
Powerpoints worden na afloop van de colleges toegestuurd.
Literaire werken
-
Aischylos Oresteia. Vert. Gerard Koolschijn Amsterdam 2005 Atheneum-Polak & Van Gennep
-
Shakespeare Hamlet. Vert. Peter Verstegen. Amsterdam 2013 Atheneum.
-
Henrik Ibsen Spoken. Vert. Judith Herzberg. Amsterdam z.j.
-
Oscar Wilde Salomé. Vert. Hans W. Bakx. De nieuwe toneelbibliotheek. Amsterdam. 2022.
-
Anton Tsjechov Drie Zusters. Vert. Aleida Schot. Zuidelijk toneel. ITB 1983.
-
Eugene O’Neill Tocht naar het duister. Vert. Alfred Pleiter. Amsterdams toneel 1962.
-
Hugo Claus Een bruid in de morgen. Amsterdam. Bezige Bij. 1962.
-
Lodewijk de Boer The Family. Amsterdam 1997. ITFB.
-
Inez van Dullemen Schrijf me in het zand. Amsterdam ITFB 1989.
-
Maria Goos Familie. Het Nederlands scenario 39. Stichting HNS. Utrecht 2001
Kosten
De literaire teksten en het naslagwerk zijn niet inbegrepen in de prijs. Omdat het om de volledige teksten van de literaire werken gaat en om de volledige tekst van het naslagwerk, staat het copyright niet toe dat HOVO dit verspreidt.
U kunt wel een UB-lenerskaart aanvragen nadat HOVO u de gegevens van uw ULCN-account heeft gestuurd. (Een ULCN-account is feitelijk uw student-account.)