Zalig zijn de armen van geest
Meister Eckhart uitgelegd aan de hand van zeven preken
In 1949 schrijft Martin Heidegger in een brief aan Karl Jaspers: ‘Seit 1910 begleitet mich der Lese- und Lebemeister Eckehardt.’ Deze titels die Heidegger Eckhart geeft, stemmen overeen met de bijzondere opdracht van de bedelorde der dominicanen: prediking en zielzorg. Eckhart ging als een van de eersten over tot prediking in de volkstaal, het Middelhoogduits. Zijn preken werden vermaard. Maar de radicaliteit ervan leidde ook tot een inquisitie, die als gevolg had dat zijn werk verstrooid raakte. Pas in de 19e eeuw begon de verzameling en de studie ervan. Sindsdien neemt de actualiteit van Eckharts mystieke leer alleen maar toe. Zijn preken zijn moeilijk. De diepe zin ervan ontsluit zich pas na herhaald en zorgvuldig lezen. In een cursus van acht bijeenkomsten zal Gerard Visser Eckharts leer uitleggen aan de hand van zeven preken. De preken zijn zo gekozen dat daarbij de belangrijkste motieven aan de orde komen, zoals zijn ervaring van de Godsgeboorte in de ziel, zijn uitleg van Jezus’ oproep tot armoede van geest en zijn begrip van gerechtigheid.
Onderwerpen van de colleges
college 1
Inleiding
college 2
Beati pauperes spiritu (vert. Jellema preek 1) – armoede van geest
college 3
Ave gratia plena (vert. Jellema preek 3) – in den beginne
college 4
Intravit Jesus in templum (vert. Jellema preek 8) – tempel van de ziel
college 5
Quasi stella matutina (vert. Jellema preek 12) – het goede
college 6
Iusti vivent in aeternum (vert. Jellema preek 16) – de rechtvaardige
college 7
Intravit Jesus in quoddam castellum (vert. Frans Maas) – Maria en Martha
college 8
In omnibus requiem quaesivi (vert. Jellema preek 36) – rust
Docent
Dr. Gerard Visser
Dr. Gerard Visser was tot 2015 hoofddocent cultuurfilosofie aan de Universiteit Leiden. Hij werkt aan een trilogie over Eckharts levenshouding van gelatenheid, waarvan twee delen verschenen: Gelatenheid. Gemoed en hart bij Meister Eckhart (2008) en Gelatenheid in de kunst. Nijhoff, Braque, Kawabata (2018). Recente boekpublicaties: Nietzsche en Heidegger. Een confrontatie (2023) (heruitgave van zijn proefschrift uit 1987), Niets cadeau. Een filosofisch essay over de ziel. Uitgebreide editie (2025) en Bewonen wat je overkomt. Dagboek 1979-1989 (2025).
Beluister hier een podcast over Meister Eckhart en gelatenheid.
Praktische informatie
Data, tijden, locatie
8 dinsdagen
27 oktober
3, 10, 17, 24 november
1, 8, 15 december 2026
15.15-17.00
Leiden, gebouw ntb
Werkvorm
Hoorcollege met ruimte voor vragen. De docent maakt geen gebruik van powerpoint.
Wat verwacht de docent van de deelnemers?
Thuis 2 tot 4 uur voorbereiding per bijeenkomst, onder andere uit Meister Eckhart, Over God wil ik zwijgen. Preken & Traktaten, vertaald door C.O. Jellema. Groningen (Historische Uitgeverij) 2014 (2010).
Studiemateriaal
Deelnemers dienen zelf aan te schaffen:
Meister Eckhart, Over God wil ik zwijgen. Preken & Traktaten, vertaald door C.O. Jellema. Groningen (Historische Uitgeverij) 2014 (2010).
Door HOVO aangeleverd:
Zo nu en dan zult u een tekst toegestuurd krijgen via email. Deze zal ook op Brightspace worden gezet.
Aanbevolen literatuur:
- Meister Eckhart, Deutsche Predigten und Traktate, uitgegeven en vertaald door Josef Quint. Zürich (Diogenes Verlag).
- Jaap Goedegebuure en Oek de Jong (red.), Eckhart nu. Tien visies op Meister Eckhart. Amsterdam/Antwerpen (Augustus) 2010.
- Gerard Visser, Gelatenheid. Gemoed en hart bij Meister Eckhart. Amsterdam (SUN) 2008 / (Boom) 2018.
Kosten
Colleges en (door HOVO aangeleverd) studiemateriaal € 329,- (incl. koffie/thee in de pauze)
Het boek dient u zelf aan te schaffen.