Sektarisme in de islam

Bron of uitkomst van conflict?

Via de media horen we er regelmatig over: sektarische conflicten tussen soennieten en sjiieten die geworteld zouden zijn in eeuwenoude religieuze verschillen. Zo kennen we het sjiitische Hezbollah in het zeer diverse Libanon, lezen we van sektarische spanningen in het conflictueuze Syrië, horen we over de sjiitische Houthi-rebellen in Jemen en worden we dagelijks op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen in Iran, een grotendeels sjiitisch land in een soennitische regio.

Maar wat is sektarisme eigenlijk en zijn de spanningen in het Midden-Oosten echt wel geworteld in religieuze verschillen? Wat zijn de ideologische splijtzwammen tussen soennieten en sjiieten? Welke rol spelen politieke en sociaaleconomische factoren in bovenstaande conflicten? Hoe staat het eigenlijk met soennitisch-sjiitische relaties in Nederland?

Deze cursus laat zien dat sektarisme een ingewikkeld concept is dat vaak gebruikt wordt om spanningen te duiden die met allerlei aspecten van het leven te maken hebben - niet slechts religie - en dat betrekkingen tussen soennieten en sjiieten door de geschiedenis heen veranderd zijn en van land tot land verschillen. Ook toont deze cursus hoe religieuze identiteit ingezet wordt om conflicten in het Midden-Oosten vorm te geven, waardoor die een sektarisch karakter krijgen en de indruk wekken al eeuwenlang gaande te zijn. Tenslotte gaat deze cursus in op de situatie in Nederland. Op die manier verschaft de cursus achtergrondinformatie en duiding bij hedendaagse conflicten en ontkracht het mythes of eeuwenoude vetes tussen soennieten en sjiieten.

Rechtenvrije afbeelding. Bron: Cato Institute

Onderwerpen van de colleges

College 1
Joas Wagemakers - het concept "sektarisme"

College 2
Kate Pukhovaia - het ontstaan van verschillende stromingen

College 3
Joas Wagemakers - anti-sjiitisch discours

College 4
Ward Vloeberghs - Libanon

College 5
Marina de Regt - Jemen

College 6
Kiki Santing - Irak

College 7
Annemeik Schlatmann - Nederland

Docenten

Docenten van het NISIS

Joas Wagemakers

Dr. Joas Wagemakers is universitair hoofddocent Islam & Arabisch aan de Universiteit Utrecht en directeur van de Netherlands Interuniversity School for Islamic Studies (NISIS). In zijn onderzoek houdt hij zich bezig met de hedendaagse islam in de Arabische wereld.
Kate Pukhovaia

Dr. Kate Pukhovaia is universitair docent Osmaanse Studies aan de Universiteit Utrecht. Ze houdt zich voornamelijk bezig met de geschiedenis van het premoderne Midden-Oosten, in het bijzonder met staatsinstituties en politieke elites, alsook de geschiedenis van het Arabisch Schiereiland in zijn regionale context.

Ward Vloeberghs

Dr. Ward Vloeberghs is docent politicologie aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Zijn expertise ligt vooral in het hedendaagse Midden-Oosten, waarbij hij zich concentreert op de interactie tussen architectuur, macht en religie.
Marina de Regt

Dr. Marina de Regt is universitair hoofddocent sociale en culturele antropologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Ze is gespecialiseerd in gender, arbeid, migratie en ontwikkeling in het Midden-Oosten en de Hoorn van Afrika, in het bijzonder Jemen en Ethiopië:
Kiki Santing

Dr. Kiki Santing is universitair docent aan de Rijksuniversiteit Groningen. In haar onderzoek houdt zij zich vooral bezig met politiek en religie, met bijzondere aandacht voor soennitische politiek en politieke oppositie in Irak en Egypte.
Annemeik Schlatmann

Dr. Annemeik Schlatmann is projectcoördinator van het onderzoeksproject “Religious Matters in an Entangled World”, dat wordt uitgevoerd aan de Universiteit Utrecht. In haar onderzoek heeft zij zich vooral gericht op sjiieten in Nederland.

Praktische informatie

Data, tijden, locatie

7 maandagen
5, 12, 19, 26 oktober
2, 9, 16 november 2026
15.15-17.00
Leiden, gebouw ntb

Werkvorm

Hoorcollege met ruimte voor vragen.

Wat verwacht de docent van de deelnemers?

Er is geen voorkennis vereist. Thuis 2 uur voorbereiding per bijeenkomst; de verschillende sprekers zullen literatuur doorgeven die van tevoren gelezen dient te worden. Een deel van de te lezen teksten zal in het Nederlands zijn, maar een deel zal ook in het Engels zijn.

Studiemateriaal

Per college zullen enkele artikelen worden aangeboden. Er wordt gebruikgemaakt van powerpoint. Of de presentaties toegestuurd zullen worden, wordt later bekendgemaakt.

Kosten

De cursusgelden voor najaar 2026 worden momenteel vastgesteld.