Geschiedenis en cultuur van het klassieke Rome en het Romeinse Rijk III
De eerste periode van het keizerrijk, 27 v.C. - 180 n.C.
Het derde deel in deze Leergang behandelt de eerste periode van het keizerrijk (27 v.C. – 180 n.C.), waarin de vroegere Romeinse republiek was opgegaan: zijn politieke en sociale organisatie, de speciale vorm(en) van het keizerschap en het algehele karakter van dit in theorie door één man geregeerde rijk. In deze periode laten de provincies buiten Italié in toenemende mate van zich spreken. Cultureel doen zich belangrijke 'verschuivingen' voor in de vorm van romanisering van de westelijke ('Latijnse') rijksdelen en verdere hellenisering in de oostelijke door de Griekse cultuur overheerste provincies. Tegelijkertijd beginnen niet-Romeinse culturele invloeden uit de provincies op de 'centrale' Romeinse cultuur in te werken. In acht colleges zullen we aandacht besteden aan de politieke organisatie en de geschiedenis van het keizerrijk in deze priode, en aan zaken als literatuur en filosofie, wetenschap en religie, van Rome zelf in de eerste plaats, maar ook, zij het beknopter, van de verschillende culturen die in verschillende mate dit rijk mede zijn karakter verleenden.
Onderwerpen van de colleges
College 1
Augustus en de 'stichting' van het keizerrijk; het karakter van het keizerschap als 'Principaat'; de keizercultus; het keizerijk: Italië en de provincies, burgers en niet- burgers.
College 2
De monumentalisering van de stad Rome onder Augustus; herleving van de staatsreligie; Vergilius' Aeneïs.
College 3
Een bloeiperiode in de literatuur: (o.a.) de dichters Horatius, Ovidius, Propertius; en in de geschiedschrijving: (o.a.) Livius, Pompeius Trogus; tegelijk wederopleving van de Griekse letteren; uitbreiding van het geografische en etnografische wereldbeeld.
College 4
De keizers Tiberius, Caligula en Claudius; literair-wetenschappelijke en filosofische literatuur: de dichter Lucanus, de geschiedschrijver Quintus Curtius Rufus; de geograaf Pomponius Mela, e.a.
College 5
De tijd van Nero en het Vierkeizerjaar 69; de grote opstanden tegen Rome: de Joden en het Romeinse rijk; de filosoof Seneca; de romanschrijver Petronius Arbiter (Satyrica).
College 6
De Flavische dynastie: Vespasianus, Titus, Domitianus; verwoesting van de tempel te Jeruzalem (in 70); Plinius de Oudere en zijn Naturalis Historia als een 'wetenschappelijke' encyclopedie; Quintilianus en de 'wetenschap' van retoriek en literatuur; de dichter Martialis.
College 7
De tijd van Nerva (96-98) en Trajanus (98-117): militaire krachtsinspanningen en efemere successen; de dichter Iuvenalis in Rome; de geschiedschrijver Tacitus en de schrijver van 'keizerbiografieën' Suetonius.
College 8
Hadrianus, Antoninus Pius en Marcus Aurelius (117-180): de schijnbaar gelukkige jaren van het keizerrijk; culturele bloei (vooral in het Griekstalige oosten, in het westen de romanschrijver Apuleius); verbreiding van zogeheten mysterieculten begint een grote vlucht te nemen.
Docent
Dr. Henk Singor
Dr. Henk Singor doceerde tot aan zijn pensionering vele jaren Oude Geschiedenis aan de Universiteit Leiden; hij is in 1988 gepromoveerd op een onderwerp uit de vroegste Griekse geschiedenis en heeft sindsdien verscheidene wetenschappelijke en populair-wetenschappelijke artikelen en boeken op zijn naam staan.
Deelnemers van HOVO over deze docent
Uitstekende docent, die elke keer weer laat zien dat het ook zonder moderne hulpmiddelen lukt om inspirerend college te geven. Ik bewonder zijn enorme kennis.
Praktische informatie
Data, tijden, locatie
8 colleges
29, 30 september, 1 oktober
6, 7, 8 oktober
13, 15 oktober
11.15-13.00
Leiden, gebouw ntb
Werkvorm
Hoorcolleges met gelegenheid tot vragen. Geen gebruik van powerpoint; in plaats daarvan verwijzing naar de syllabus en naar handouts (kaarten, eventueel enkele llustraties).
Wat verwacht de docent van de deelnemers?
Voor elk college wordt van de deelnemers verwacht het betreffende hoofdstuk van de syllabus gelezen te hebben (meestal niet meer dan vier pagina's A4).
Studiemateriaal
Een digitale syllabus met korte samenvattingen, korte teksten uit het antieke bronnenmateriaal in vertaling en literatuurverwijzingen. Hand-outs bij het college (kaarten en enkele illustraties).
Kosten
De cursusgelden voor najaar 2026 worden momenteel vastgesteld.