Vervuld door het onzegbare

Filosofie van de esthetische ervaring

‘Esthetica’ betekent oorspronkelijk de leer van de waarneming en van het gevoel. Deze brede betekenis wordt later (19e eeuw) ingeperkt tot ‘filosofie van de kunst’. Deze collegereeks houdt vast aan de brede betekenis: esthetica probeert gevoelservaringen te denken die gepaard gaan met de waarneming van de dingen en van de fundamentele dimensies van de wereld, zoals vorm, kleur, klank, ritme, ruimte en tijd. Deze ervaringen worden traditioneel benoemd met de categorieën van het schone, het verhevene en het sublieme. Er zijn echter ook nieuwe categorieën mogelijk. Kunstwerken drukken de gehele breedte van de menselijke gevoelservaringen van wereld en bestaan uit.  

Het schone bespreken we aan de hand van Plotinus, Kant, Schopenhauer en de Italiaanse schilders van de Renaissance. Het serene bespreken we aan de hand van Spinoza en de Hollandse schilderkunst van de 17e eeuw (Vermeer, Ruysdael, Hobbema), het verhevene aan de hand van Kant en ‘romantische’schilders ‘(Friedrich en Turner), het sublieme aan de hand van Lyotard en abstract expressionisme (Newman en Rothko). We bespreken noties die horen bij de hedendaagse bestaanservaring: het betekenisloze, het desolate, het ogenblik. Hier bespreken we schilders als Cézanne, Kandinsky, De Chirico, Kiefer en dichters als Pessoa, Trakl, Van Ostaijen, Kouwenaar en Vasalis. In kunstwerken worden ervaringen van de wereld verbeeld en in de filosofie worden ze gedacht. Deze collegereeks is daarom te beschouwen als een levend gesprek tussen filosofie, kunst en onze ervaringen van de wereld. 

Docent

Drs. Arnold Ziegelaar

Drs. Arnold Ziegelaar is filosoof en schilder. Hij publiceerde boeken en artikelen. Hier meer informatie.