Biodiversiteit en de Natuurinclusieve stad
Het belang van biodiversiteit voor een duurzame stedelijke toekomst is algemeen bekend. We moeten ‘vergroenen’, maar biodiversiteit is complexer dan dat. Centraal in deze HOVO-cursus staat de vraag wat biodiversiteit is en wat een natuurinclusiviteit betekent voor het stedelijk landschap. Marco Roos gaat dieper in op het begrip biodiversiteit en de vestigingsfactoren van biodiversiteit in al haar verschijningsvormen, gestructureerd in 8 V’s: Vrijheid - Verblijf - Voedsel - Vocht - Veiligheid - Voortplanting - Variatie - Verbinding.
Veel goede bedoelingen om te ‘vergroenen’, gaan voorbij aan de vrijheid van planten en dieren om zelf te bepalen waar ze kiemen en leven. Het is echter essentieel dat het kiemen en overleven van planten en dieren wordt bepaald door de omgevingsfactoren en het zelfordenend samenleven met andere organismen. Zo vormen zich duurzame ecosystemen, die zich kunnen aanpassen aan veranderende milieuomstandigheden. Als botanicus zal Marco Roos veel aandacht besteden aan de V van Vrijheid, en het verschil tussen decor- en ecologisch denken. Daarom komen ecologische basisprincipes en aandachtspunten voor duurzame ecosystemen in de stedelijke omgeving uitgebreid aan de orde, en vooral ook een pleidooi voor geduld en acceptatie, en meer plantbewustheid. Daarnaast wordt apart aandacht besteed aan natuurbeleving en aan beleid en regelgeving. Uiteindelijk zal tijdens een fietstocht door Leiden de stedelijke biodiversiteit aanschouwelijk worden gemaakt.
Onderwerpen van de colleges
College 1.
Wat is biodiversiteit/natuur, wat weten we ervan en hoe breng je het in kaart (concepten, indicatoren, trends, biases, etc.)
Colleges 2/3/4.
De vestigingsfactoren van biodiversiteit in 8 V's (Vrijheid/Voortplanting/Veiligheid, Vocht/voedsel/Variatie, Verblijf/Verbinding)
Colleges 5.
Natuur en Gezondheid door dr. Henk Staats
College 6.
Basisprincipes voor een natuurinclusieve stad (de 8 V's gericht op inrichting/beheer, bodem, gebouwen)
Bijeenkomst 7.
Korte inleiding en vervolgens fietsexcursie door Leiden en directe omgeving
Docenten
Dr. Marco Roos
Initiator en hoofddocent van deze cursus is dr. Marco Roos. Hij is botanicus en als gastonderzoeker verbonden aan de Universiteit Leiden en Naturalis. Hij is deskundige op het gebied van stedelijke biodiversiteit en richt zich op vegetatiesuccessie en bodemvorming als basis voor bestendige, natuurpositieve stadsontwikkeling.
Dr. Henk Staats
Dr. Henk Staats is gastdocent en onderzoeker, verbonden aan de vakgroep Sociale, Economische en Organisatie-Psychologie van de Universiteit Leiden. Zijn onderzoek gaat over omgevingsvoorkeuren, psychologisch herstel van stress en vermoeidheid, en de analyse en verandering van milieuvriendelijk gedrag. Hij werkt samen met wetenschappers van andere disciplines (ecologen, architecten, landschapsarchitecten, ingenieurs), overheidsorganisaties, ondernemingen, en NGO's om onderzoek te doen dat bijdraagt aan duurzaamheid, biodiversiteit, landschappelijke schoonheid, en welzijn.
Praktische informatie
Data, tijden, locatie
7 maandagen
26 oktober
2, 9, 16, 23, 30 november
7 december
11.15-13.00
Leiden, gebouw ntb
Werkvorm
Hoorcolleges, discussiestellingen en een fietsexcursie.
Wat verwacht de docent van de deelnemers?
Het is de bedoeling dat per bijeenkomst de betreffende hoofdstukken van het studieboek zijn gelezen. Dit vergt zo'n 2 uur.
Er is geen speciale voorkennis nodig, behalve dat wat algemene kennis over natuur en landschap het begrip zal vermakkelijken. Dit colleges is voor iedereen die geïnteresseerd is in biodiversiteit en natuur, en biodiversiteit recht, ruimte en vrijheid gunt.
Studiemateriaal
Marco Roos. 2026. De natuurinclusieve stad - Ruim baan voor stadsnatuur en volop biodiversiteit. KNNV Uitgeverij. ISBN: 9789050119962.
Powerpoints worden beschikbaargesteld vlak voor de colleges.
Kosten
De cursusgelden voor najaar 2026 worden momenteel vastgesteld.