Van Sartre tot Netflix
Existentialisme in de Moderne Cultuur
Waarom voelt vrijheid vaak voor ons vandaag als een last? Relaties lijken vluchtiger geworden, we krijgen stress van de eindeloze keuzes die we kunnen en moeten maken en ons dagelijks bestaan wordt steeds meer gestuurd door verwachtingen van buitenaf. In een tijd waarin alles zichtbaar, meetbaar en vergelijkbaar lijkt, dringt zich een oude maar urgente vraag op: hoe blijf je bij jezelf? In deze tiendelige collegereeks onderzoeken we hoe het existentialisme onze cultuur heeft gevormd en helpt te begrijpen. Aan de hand van onder andere Nietzsche, Heidegger, De Beauvoir en Sontag bespreken we thema’s als vrijheid, authenticiteit, verantwoordelijkheid, schaamte, vervreemding en de behoefte aan erkenning. In ieder hoorcollege wordt een klassieke tekst gekoppeld aan herkenbare verschijnselen uit de hedendaagse cultuur, zowel op sociaal als politiek niveau. Deze reeks is bedoeld voor iedereen die graag nadenkt over de grote vragen achter het gewone leven: Wat betekent vrijheid? Wanneer leef ik volgens mezelf? En hoe blijf ik mens in een wereld die steeds sneller lijkt te gaan?
Onderwerpen van de colleges
College 1
Het probleem van de moderne vrijheid (Sartre, Camus)
College 2
Nietzsche: de markt van waardering en ressentiment.
College 3
Heidegger, “Das Man” en de vervreemde authenticiteit.
College 4
De ethiek van het kijken (Sontag)
College 5
Labels, identiteit en de excuuscultuur (over verantwoordelijkheid)
College 6
De Beauvoir: liefde, asymmetrie en de Ander
College 7
Camus, Levinas en de verbindende vervreemding van het online leven.
College 8
De mens als vehikel van het verlangen (over consumentisme). Nietzsche, Cioran, Deleuze
College 9
De mens in opstand: over klimaatklevers en idealisten.
College 10
Techniek en de opkomst van AI (Heidegger)
Docent
Dr. Martine Berenpas
Dr. Martine Berenpas (1979) studeerde wijsbegeerte en gezondheidspsychologie aan de Universiteit Leiden. In 2024 promoveerde ze op haar onderzoek naar de verbinding tussen het denken van Levinas en de proto-daoïstische tekst Zhuang Zi. Momenteel is ze docent en coördinator van de minor Filosofie en Ethiek aan Fontys Hogeschool.
Martine Berenpas is filosoof en docent, gespecialiseerd in oosterse en interculturele wijsbegeerte. Zij richt zich in haar werk op de ontmoeting tussen westerse en niet-westerse denktradities, met bijzondere aandacht voor onderwijs en wereldburgerschap.
Deelnemers van HOVO over deze docent
... een zeer prettige docent, omdat zij duidelijk presenteert. De colleges zijn toegankelijk en soms met humor. Laat gelukkig ook haar eigen visie blijken.
...weet goed een eventuele discussie af te bouwen om vervolgens het hoorcollege weer te vervolgen.
Praktische informatie
Data, tijden, locatie
18, 25 september
2, 9, 16, 30 oktober
6, 13, 20, 27 november 2026
11.15-13.00 uur
Leiden gebouw ntb
Werkvorm
Hoorcolleges met ruimte voor discussie.
Wat verwacht de docent van de deelnemers?
Geen voorkennis vereist. Thuis 2 tot 3 uur voorbereiding per bijeenkomst.
Studiemateriaal
Speciaal voor de colleges geschreven syllabus die digitaal ter beschikking wordt gesteld.
Powerpoints worden voor de colleges toegestuurd.
Waar mogelijk een geluidsopname van de colleges, na afloop.
Kosten
De cursusgelden voor najaar 2026 worden momenteel vastgesteld.