Kunstgeschiedenis van de klassieke oudheid II

Etrurië en het oudste Rome

De geschiedenis van de Etrusken is op veel gebieden nog steeds in nevelen gehuld. Zij hebben hun sporen nagelaten in het gebied tussen de rivieren de Arno in het noorden en de Tiber in het zuiden. Maar hun cultuur bloeide ook ten zuiden van Napels en op het hoogtepunt van hun macht (6e eeuw v.Chr.) heersten zij zelfs over grote delen van Italië, inclusief over Rome. Drie van de legendarische koningen van Rome waren Etrusken. Zij woonden in Italië, maar zij spraken een taal, die niet verwant was aan de Indo-Europese talen van dat moment, en hadden gebruiken die totaal verschilden van bijvoorbeeld de Grieken en Romeinen. Waren zij nieuwkomers in Italië óf waren zij juist de autochtone bevolkingsgroep? Al in de oudheid werd hierover gespeculeerd. In deze collegereeks zullen we uitgebreid ingaan op de geschiedenis van dit raadselachtige volk en op de kunst die zij ons hebben nagelaten.

In de Etruskische graven zijn prachtige wandschilderingen teruggevonden, die ons een blik gunnen op hun ideeën over het leven na de dood. De bronsbewerking stond op een hoog niveau: anders dan de Grieken beeldden de Etrusken de mens uit zoals zij hem zagen: met nadruk op de meest individuele aspecten, zoals het gezicht en de ledematen. Zij waren in staat de toekomst te voorspellen door naar levers van offerdieren te kijken, of door het interpreteren van bliksems en de vlucht van vogels. Veel van deze praktijken zijn door de Romeinen overgenomen en zo leefde de Etruskische cultuur voort, ook nadat hun politieke macht was uitgespeeld. 

Docent

Prof.dr. Ruurd Halbertsma

Prof.dr. Ruurd Halbertsma was tot zijn pensionering in mei 2025 werkzaam bij het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden als conservator Griekenland en Rome. In deze functie realiseerde hij internationale tentoonstellingen over diverse aspecten van de klassieke wereld. Hij was verbonden aan de Universiteit Leiden als bijzonder hoogleraar archeologie en verzorgde voor HOVO de cursussen ‘Paestum - Stad van godinnen’ (2024) en ‘Kunstgeschiedenis van de klassieke oudheid – De Griekse wereld’ (2026).