Psychologie
Research Seminars
De Psychologie Research Seminars worden georganiseerd door en voor medewerkers van het instituut. Ze bieden de gelegenheid om kennis te delen, nieuwe inzichten op te doen en collega’s vanuit verschillende disciplines te ontmoeten.
Mei 2026
11 Mei: Gepersonaliseerde ervaringssteekproefmethode in de geestelijke gezondheidszorg: van data naar inzichten
Tijd: 12.00 - 13.00 uur
Locatie: 0A28
Spreker: Harriëtte Riese – Rijksuniversiteit Groningen
In deze presentatie gaat Harriëtte Riese dieper in op de Therap-i RCT. In deze studie wordt een gepersonaliseerde Experience Sampling Method (pESM) tool geïntegreerd in de reguliere ambulante zorg ter ondersteuning van de psychologische behandeling van depressie door middel van monitoring en feedback op de dagelijkse ervaringen van patiënten. Kwalitatieve bevindingen tonen aan dat pESM de casusconceptualisatie, gezamenlijke besluitvorming en patiëntbetrokkenheid verbeterde. In een klinische casus, een vrouw van in de zeventig met een depressieve stoornis en een vermijdende persoonlijkheidsstoornis, werd pESM-monitoring en de daaruit verkregen feedback succesvol geïntegreerd in haar schematherapie. Zowel de patiënt als de therapeut gaven aan dat pESM het begrip van psychiatrische problemen had vergroot en de therapeutische besluitvorming had onderbouwd. Ondanks het potentieel van pESM, zal de presentatie ook ingaan op de uitdagingen met betrekking tot de implementatie, schaalvergroting en langetermijnintegratie van een gepersonaliseerde ESM-tool (PETRA, https://umcgresearch.org/petra) in de reguliere geestelijke gezondheidszorg.
28 Mei: Voorbij opwinding: pupilveranderingen, neurale activiteit en gedrag
Tijd: 13.15 - 14.15 uur
Locatie: nog niet bekend
Spreker: Sebastiaan Mathôt - Rijksuniversiteit Groningen
Spontane schommelingen in pupilgrootte hangen op vele manieren samen met neurale activiteit en gedrag. Deze verbanden worden vaak toegeschreven aan één enkele onderliggende oorzaak: opwinding. Deze eendimensionale verklaring negeert echter andere potentiële onderliggende oorzaken. Om deze lacune op te vullen, stellen Veera Ruuskanen en ik een uitgebreid raamwerk voor van vier mechanismen die gezamenlijk aan deze verbanden ten grondslag liggen. Naast opwinding beschouwen we optische effecten, helderheidsconstantie en zelfgegenereerde visuele stimulatie als factoren die de complexe en contextafhankelijke relaties tussen pupilgrootte, neurale activiteit en gedrag beïnvloeden. Samengevat stellen we dat pupilschommelingen niet alleen als opwinding moeten worden beschouwd, maar als een functioneel belangrijk, maar nog steeds slecht begrepen, onderdeel van de visuele verwerking.
28 Mei: SocialDynamics - De kunst van het navigeren door sociale interacties
Tijd: 13.00 - 14.00 uur
Locatie: SA.49
Spreker: dr. Saskia Koch
Sociale angst kan ervoor zorgen dat dagelijkse sociale interacties overweldigend aanvoelen. Simpele situaties, zoals praten met een kassamedewerker of deelnemen aan een gesprek, kunnen bronnen van intense angst en vermijding worden. Menselijke communicatie is flexibel, ambigu en constant in beweging. We passen ons voortdurend aan anderen aan, interpreteren subtiele signalen en stemmen ons gedrag af op gedeelde ervaringen. Mensen met sociale angst hebben vaak moeite in deze situaties, niet alleen omdat ze zich angstig voelen, maar ook omdat ze hun gedrag en emoties moeilijk kunnen aanpassen naarmate de interacties zich ontvouwen. Ons project – SocialDynamics – heeft als doel te begrijpen waarom sociale interacties zo uitdagend zijn voor mensen met sociale angst door te bestuderen wat er daadwerkelijk gebeurt tijdens live sociale interacties. In plaats van alleen te vertrouwen op vragenlijsten of observaties, richt het project zich op de realtime gedragsmatige en neurale dynamiek van communicatie, emotieregulatie en leren in sociale situaties. Tijdens dit onderzoekseminar zal ik presenteren hoe we menselijke communicatie bestuderen en een reeks experimenten introduceren die we momenteel opzetten om sociale angst uiteindelijk te begrijpen waar het er het meest toe doet – tijdens daadwerkelijke sociale interacties.
Juni 2026
9 Juni: Inspanning en besluitvorming: integratie van computationele, gedragsmatige en fysiologische benaderingen
Tijd: 13.15-14.15 uur
Lokatie: SA.49
Spreker: Ross Otto, McGill University, USA
Ons vermogen om taken uit te voeren wordt beperkt door onze beperkte mentale capaciteit, wat betekent dat mensen het gebruik van cognitief 'inspannende' processen zoveel mogelijk moeten minimaliseren. Recente theorieën stellen dat beslissingen over het leveren van inspanning worden bepaald door een kosten-batenafweging, waarbij de potentiële voordelen van inspanning de waargenomen kosten kunnen compenseren. Ik zal een reeks recente, computationeel onderbouwde experimenten presenteren die computationele modellering en gedragsexperimenten combineren om cruciale inzichten te verkrijgen in het begrijpen wanneer en waarom we cognitieve inspanning leveren – of juist achterhouden – zowel vanuit een perspectief van individuele verschillen als op taakniveau door het effect van veranderingen in kosten en baten te onderzoeken. Om deze vragen verder te belichten, maken we gebruik van psychofysiologische metingen zoals pupillometrie en gezichts-EMG om de kosten-batenafweging van inspanning en de gelijktijdige inspanningsbesteding te onderzoeken. Om het nut van deze meetmethoden te benadrukken, zal ik ook nieuw onderzoek beschrijven naar hoe fysiologische markers van online inspanning kunnen worden gebruikt om cognitieve vermijding te begrijpen in de context van risicovolle besluitvorming. Dit werpt nieuw licht op 'hoe we beslissen hoe we beslissen'. Samen illustreren deze onderzoekslijnen hoe onze beslissingen om inspannende cognitieve processen in te zetten, kunnen worden begrepen binnen een besluitvormingstheoretisch kader.
15 Juni: Onoprechte reacties in psychologisch onderzoek: hoe bezorgd moeten we zijn?
Tijd: 16.00-18.00
Lokatie: SA0.49
Spreker: Rob Ross is a Research Fellow in the School of Psychological Sciences at Macquarie University.
Abstract: Een belangrijke aanname in psychologisch onderzoek is dat deelnemers oprechte antwoorden geven bij het invullen van vragenlijsten en andere taken. Deze aanname wordt echter zelden getest. In deze presentatie bespreek ik onderzoek dat aantoont dat onoprechte antwoorden vaker voorkomen – en schadelijker kunnen zijn – dan je misschien denkt.
Sprekersprofiel: Rob Ross is onderzoeker bij de School of Psychological Sciences aan de Macquarie University. Zijn onderzoeksinteresses omvatten onder andere metawetenschap, onderzoek naar grote teams en de cognitieve wetenschap van overtuigingen