Op jezelf reflecteren kun je leren, met de podcast Expeditie Binnenwereld
Podcast
In een nieuwe podcastserie gaan kinderen samen met sociaal wetenschappers op expeditie in hun eigen binnenwereld. Hoe ga je om met emoties? En wat als je hoofd maar doorraast? ‘Als het om me heen druk is, is het meestal in mijn hoofd ook heel druk.’
‘Je kent het vast wel: je ligt in bed en ineens blijft je hoofd maar doorgaan. Over die ene blunder, een toets of iets onaardigs wat iemand over je heeft gezegd,’ begint presentatrice Florine (11) de eerste uitzending van podcast Expeditie Binnenwereld. Co-host Noud (11) vervolgt: ‘Dus, waar komen al die gedachten vandaan? En, belangrijker: kun je ze ook een beetje sturen zodat je je fijner voelt en dingen wél durft?’
Ontelbare rare gedachtes
In een kwartier gaan Florine en Noud samen met Anne Landvreugd, als onderzoeker gespecialiseerd in wetenschapscommunicatie en mentaal welzijn, op reis door hun eigen binnenwereld en die van leeftijdsgenoten. Ze vragen zich af hoeveel gedachten we ongeveer per dag hebben (Florine: ‘Ik denk dat je die eigenlijk niet kan tellen’), wat hun raarste gedachtes zijn (Noud: ‘Ik heb zóveel rare gedachtes, die kan ik niet allemaal opnoemen’) en ze delen eigen tips om een rondrazend brein tot rust te manen (Florine leest graag een boek, Noud zweert bij mediteren). Daarna gaan ze op reportage in Limburg, waar ze leeftijdsgenoten vragen hoe zij eigenlijk rust krijgen in hun hoofd (‘Soms ga ik in een hoekje zitten tot het weer rustiger wordt,’ vertelt een meisje). Psycholoog Bart Verkuijl legt uit waarom we soms niet kunnen stoppen met piekeren.
Beluister de podcast Expeditie Binnenwereld
Expeditie Binnenwereld is te beluisteren via Spotify and de podcastpagina van Universiteit Leiden.
Zelfreflectie
De podcast is onderdeel van het grotere onderzoeksproject Expeditie Binnenwereld, een samenwerking van sociaal wetenschappers Rachel Plak, Anne Landvreugd en Dietsje Jolles (Pedagogiek) en Kiki Zanolie (Psychologie). Binnen het project werken zij samen met jongeren tussen de 10 en 13 jaar aan creatieve manieren voor het ontwikkelen van zelfreflectie. Oftewel: stilstaan, nadenken en bespreken hoe je je gedachten en emoties ervaart. ‘Om je weg te vinden in de maatschappij, is zelfreflectie cruciaal,’ legt Rachel Plak uit. ‘Er is vanuit de psychologie en pedagogiek genoeg kennis over hoe je dat kan doen; die kennis willen we op een leuke, toegankelijke manier bij jongeren zelf brengen. Zo is het idee voor de podcast ontstaan.'
Tien focusgroepen
Waar de podcast precies over moest gaan? ‘Dat kunnen wij als volwassenen wel leuk achter de computer bedenken, maar de podcast is vóór jongeren. We wilden weten waar zij naar wilden luisteren,’ vertelt Kiki Zanolie. ‘Daar hebben we een aparte voorstudie voor opgezet,’ legt Anne Landvreugd uit. ‘In totaal hebben we tien focusgroepen gehad met kinderen, hen gevraagd: wat wil je in de podcast leren? Samen met studenten wetenschapscommunicatie hebben we vervolgens de inhoud bepaald en de rubrieken bedacht.’ Daar zijn vier afleveringen uitgerold: ‘gedachtes’, ‘emoties, ‘leren leren’, en ‘gezin’. ‘Maar uit die voorstudie kwamen nog genoeg onderwerpen voor andere afleveringen,’ vertelt Rachel Plek.
Drempel verlagen
‘We hopen dat jongeren door de podcast meer stilstaan bij vragen als: wie ben ik? Wat gebeurt er in mijn hoofd? En beïnvloedt dat mijn gedrag?’ vertelt Kiki Zanolie. ‘Niet voor iedereen is het even vanzelfsprekend om de eigen binnenwereld met anderen te bespreken, terwijl dat voor de mentale gezondheid belangrijk is. We willen die drempel verlagen en dat normaliseren. Als je hoort dat iemand dezelfde soort ‘rare’ gedachtes heeft, lucht dat op.’ Het format van de ‘kletspodcast’ leent zich daar volgens Dietsje Jolles goed voor. ‘Sociale wetenschappen gaan over thema’s die in het hoofd van iedereen spelen, daarom is het logisch om met kinderen zelf in gesprek te gaan. Zouden we een natuurkundig verschijnsel onderzoeken, dan was het wellicht een minder logische keuze geweest.’
Meer weten?
Voor vragen en opmerkingen over Expeditie Binnenwereld, kun je contact opnemen met de onderzoekers via expeditiebinnenwereld@fsw.leidenuniv.nl.