Nederland verdedigt internationaal recht ‘als het uitkomt’, zeggen experts
beeld: Salja T via Unsplash
Nederland presenteert zich internationaal als voorvechter van het recht, maar in de praktijk blijkt dat standpunt vaak afhankelijk van geopolitieke belangen. Drie experts in internationaal recht , Anna Marhold, Joris Larik en Nico Schrijver, duiden in het NRC de spanning tussen principes en politieke realiteit.
Selectieve toepassing van principes
Volgens universitair docent internationaal recht, Anna-Alexandra Marhold, staat Nederland bekend als verdediger van de internationale rechtsorde, maar is die houding niet altijd consistent. In politieke crises kan de Nederlandse regering terughoudend zijn met het expliciet veroordelen van bondgenoten. Daardoor ontstaat volgens haar de indruk dat het internationaal recht vooral wordt benadrukt wanneer dat politiek uitkomt. ‘Komt het je uit, dan gebruik je het. Maar als de ayatollahs weg moeten, vinden politici het niet meer van belang.’
Balans tussen idealen en belangen
Joris Larik, universitair hoofddocent EU- en internationaal recht, spreekt van een moeilijke balans tussen principes en strategische belangen en toont begrip voor de houding van de Nederlandse regering. Regeringen moeten enerzijds schendingen van het internationaal recht benoemen, maar anderzijds rekening houden met geopolitieke afhankelijkheden. Dat maakt de Nederlandse positie volgens hem een vorm van ‘koorddansen tussen enerzijds de internationale rechtsorde verdedigen en schendingen benoemen, en intussen het strategische eigenbelang niet uit het oog verliezen.’
Bombardementen brengen geen democratie
Emeritus hoogleraar Internationaal recht, Nico Schrijver, benadrukt dat in de aanloop naar de Irakoorlog in Europa er destijds volop debat was over de rechtsgrondslag, wat nu met Iran minder het geval is. ‘Niemand weet precies wat nou de aanleiding was voor de oorlog en waartoe die moet leiden.' Dat baart hem nog de meeste zorgen. Bovendien is het naïef te geloven dat je een land door bombardementen tot democratie kunt brengen. Dit werkte destijds niet in Irak, Libië en Afghanistan. ‘Wanneer leren we nu eindelijk die bitterharde lessen dat dit niet de aanpak is om een bevolking te helpen?’