Open leermateriaal
Ben je leraar en wil je meedoen aan onderzoek naar open leermateriaal?
Ben je leraar in het basis- of voortgezet onderwijs en wil je een bijdrage leveren aan een beter gebruik van open leermateriaal in het onderwijs? Doe dan mee aan het onderzoek en nodig je collega’s ook uit om dat te doen. Dan maak je bovendien kans op een cadeaubon van €50.
Werk je nog niet met open leermateriaal? Geen probleem, ook dan zijn we geïnteresseerd in jouw antwoorden.
Ben je leraar in het basisonderwijs?
Vragenlijst over het gebruik van (open) leermateriaal in jouw lessenBen je leraar in het voorgezet onderwijs?
Vragenlijst over het gebruik van (open) leermateriaal in jouw lessenWat is open leermateriaal?
Open leermateriaal is materiaal dat kosteloos te gebruiken en aan te passen is. Het belangrijkste verschil met ‘regulier’ leermateriaal is dat open leermateriaal vrij beschikbaar is voor (her) gebruik. Leraren kunnen het materiaal downloaden, bewerken, verspreiden en zelf gebruiken. Zo kan het bijvoorbeeld worden aangepast aan de eigen lescontext. Daarnaast kan het worden gecombineerd met een lesmethode en kunnen leerlingen ook gratis gebruik maken van het materiaal. Voorbeelden van open leermateriaal zijn (YouTube-)filmpjes of oefenopdrachten.
Waarom is open leermateriaal waardevol voor het onderwijs?
Het gebruik van open leermateriaal is om verschillende redenen een verrijking voor het onderwijs. Leraren geven aan open leermateriaal bijvoorbeeld te gebruiken om beter aan te kunnen sluiten bij de belevingswereld van hun leerlingen, in te spelen op de actualiteit en de kwaliteit van de lessen te verhogen (Baas, et al., 2024; Woldhuis et al., 2018). Daarnaast geeft het gebruiken van open leermateriaal leerlingen de mogelijkheid om zelfstandig extra uitleg of verdieping te zoeken op de leerstof. Dit zorgt voor meer eigenaarschap over hun leerproces (Wong et al., 2020).
ICLON-onderzoek naar open leermateriaal
Ondanks de potentie van open leermateriaal voor het onderwijs is er in Nederland nog weinig onderzoek naar gedaan. Het ICLON werkt daarom al enkele jaren samen met Impuls Open Leermateriaal (IOL) om hier verandering in te brengen. Op dit moment zijn er binnen deze samenwerking twee onderzoeken afgerond. Het ene onderzoek is een overzichtsstudie naar het gebruik van open leermateriaal door leraren in het funderend onderwijs. Het tweede onderzoek richt zich op de beweegredenen van leraren in het voortgezet onderwijs om open leermateriaal in te zetten.
Daarnaast zijn er eind 2025 vier nieuwe onderzoeksprojecten gestart. Deze zullen rond de zomer van 2026 worden afgerond. Het eerste en tweede onderzoeksproject gaan over de manier waarop leraren in het funderend onderwijs (primair en voortgezet onderwijs) open leermateriaal integreren in hun lessen en welke kennis en vaardigheden hierbij essentieel zijn. Dit onderzoek wordt uitgevoerd in samenwerking met Saxion Hogeschool. Het derde onderzoek heeft betrekking op het zelfgestuurde gebruik van open leermateriaal door leerlingen in het voorgezet onderwijs. Het vierde project onderzoekt hoe leraren en AI leerlingen kunnen ondersteunen bij het zelfgestuurd gebruik van open leermateriaal. Dit onderzoek wordt uitgevoerd in samenwerking met de Universiteit Twente.