Innovatieve projecten als middel voor docentprofessionalisering

In het kader van een leven lang leren is het belangrijk dat docenten op de universiteit hun vaardigheden blijven ontwikkelen, bijvoorbeeld via professionaliseringsprogramma’s. Voor ervaren docenten (die al meer dan tien jaar universitair onderwijs geven) hebben deze programma’s vaak een sterke link met de praktijk. Docenten werken dan aan het verbeteren van hun eigen onderwijs, bijvoorbeeld door het uitvoeren van een onderwijsinnovatieproject.

Ontwikkeling van leiderschapsvaardigheden

Wij hebben onderzocht op welke manier het uitvoeren van zo’n innovatieproject en de begeleiding en ondersteuning tijdens het professionaliseringsprogramma bijdragen aan de ontwikkeling van leiderschapsvaardigheden. Hiervoor hebben we deelnemers en begeleiders van twee verschillende programma’s, op twee Nederlandse universiteiten, geïnterviewd.

Uit deze interviews blijkt dat het project als een brug kan dienen tussen het professionaliseringsprogramma en de beroepspraktijk. Het project biedt kansen om het geleerde meteen in praktijk te brengen, maar kan ook vragen oproepen die dan in het professionaliseringsprogramma besproken worden. Omdat het project zich op de grens van de praktijk en het programma bevindt speelt het een rol als ‘boundary object’, door te vertalen tussen de twee contexten en deelnemers ruimte te bieden voor reflectie.

Rol van begeleiders

Ook de rol van de begeleiders was belangrijk voor de ontwikkeling van de docenten in verschillende fases van het proces. Dit begint al bij het ontwerp van het professionaliseringsprogramma, waar begeleiders specifieke activiteiten inzetten om het leren te bevorderen. Vervolgens denken begeleiders in de beginfase mee om ervoor te zorgen dat het project een waardevolle leerervaring oplevert. Tijdens het programma en de uitvoering van het project geven ze individuele en groepsgerichte coaching.

Autonomie

Er was ook veel ruimte voor vrijheid en autonomie van deelnemende docenten, iets wat goed past bij hun wensen en ervaringsniveau. Dit begon natuurlijk met het vormgeven van het project over een zelfgekozen onderwerp. Docenten konden ook invloed uitoefenen op de inhoud van het programma door inhoudelijke thema’s aan te dragen. Ook konden ze aanvullende workshops volgen. Bovendien was, zeker in de latere fases van het programma, begeleiding vaak vraaggestuurd en daardoor beschikbaar op momenten dat het relevant voor deelnemers was.

Bevorderlijk voor het leerproces

Professionaliseringsprogramma’s die docenten een onderwijsinnovatieproject uit laten voeren lijken dus bevorderlijk voor het leerproces van docenten. Daarbij kunnen begeleiders zorg dragen dat het project inderdaad een vorm krijgt die als boundary object kan dienen. Verder onderzoek kan uitwijzen welke andere vaardigheden, naast leiderschap, op deze manier ontwikkeld kunnen worden.

Lees meer

Day, I. N. Z., Grunefeld, H., Stevens, T. M., & Prins, F. J. (2026). The role of educational innovation projects and academic developers in the development of educational leadership. International Journal for Academic Development, 31(2), 288–302.