Wat is er nodig om inclusief te zijn in onderwijs en onderzoek?

Het op een betekenisvolle en impactvolle manier aanpakken van gelijkheid, diversiteit en inclusie blijft een uitdaging. Op welke aspecten van onderzoek en onderwijs moet de nadruk worden gelegd om bij te dragen aan een inclusieve samenleving?

Onvertelde verhalen en vragen

Bestaande kaders en dominante verhalen kunnen worden doorbroken door middel van multiperspectiviteit en persoonlijke verhalen. In tijden van polarisatie kan erfgoed dienen om een open dialoog te faciliteren, maar ook een aanleiding zijn voor een verhitte discussie. Dit idee vormde de basis van ons recente onderzoek dat is gepubliceerd in een tijdschrift voor geschiedenisonderwijs. In samenwerking met het Rijksmuseum van Oudheden ontwikkelden we een training voor geschiedenisleraren over het behandelen van gevoelige onderwerpen. Met behulp van concrete erfgoedobjecten en diverse vragen creëerden docenten ruimte voor leerlingen om hun perspectieven te delen en hun verhalen te vertellen.

Na de interventie voelden leraren zich beter toegerust om dergelijke gesprekken in hun klaslokalen te voeren, zoals te zien is in lessen over controversiële onderwerpen zoals ‘Zwarte Piet’. Leerlingen en docenten werden gestimuleerd om vragen te stellen. Bepaalde vragen kunnen afgekoelde kwesties 'opwarmen' en gevoelige onderwerpen kunnen 'afgekoeld' worden door vragen te stellen en niet te focussen op 'het juiste antwoord'.

Verder kijken dan je eigen tijd en discipline

Het kan nuttig zijn om bepaalde afgekoelde onderwerpen opnieuw te bekijken om interdisciplinair denken en multiperspectiviteit te oefenen. Een historisch perspectief, kan verschillende verhalen bieden en laten zien hoe geschiedenis een construct is dat diverse gezichtspunten huisvest. Een probleem dat in het heden 'heet' is, kan in het verleden 'normaal' zijn en andersom. Verder kijken dan je eigen tijd en discipline kan inspirerend en nuttig zijn. Samenwerking tussen disciplines verbreedt perspectieven en vereist dat we ons eigen standpunt verduidelijken door vragen te stellen en bevraagd te worden. Op dit moment wordt dit principe toegepast in lopend onderzoek met geschiedenis- en biologiedocenten in opleiding.

Andere lopende projecten bij ICLON onderzoeken cultureel sensitief onderwijs, taalkundige diversiteit, benaderingen van inclusie, en perspectieven van leraren, docent-in-opleiding en lerarenopleiders op gelijkheid, gelijkheid en sociale rechtvaardigheid. Deze gevoelige onderzoeksgebieden kunnen kwetsbare situaties creëren voor zowel deelnemers als onderzoekers. Ze eisen dat onderzoekers zich kritisch bewust zijn van hun positie, worstelen met hun waarden en ruimte geven aan niet-dominante perspectieven, terwijl ze ook bijdragen aan gezaghebbende kennis en relevante praktische toepassingen.

Lees meer

Logtenberg, A., Savenije, G., de Bruijn, P., Epping, T., & Goijens, G. (2024). Teaching sensitive topics: Training history teachers in collaboration with the museum. Historical Encounters, 11(1), 43-59.