Risicovolle online challenges: hoog tijd dat we jongeren zelf vragen wat helpt

Onderzoek 06 juli 2026

Jouw kind ziet ze voorbij komen op TikTok of Instagram: online challenges. Soms onschuldig, soms gevaarlijk. En de druk om mee te doen is hoog. Het onderzoeksprogramma Expeditie Binnenwereld houdt zich bezig met de vraag: hoe kunnen we jongeren helpen om hierin verantwoorde keuzes te maken?

Waarom werkt voorlichting over online challenges vaak niet?

Er zijn al veel campagnes die waarschuwen voor risicovolle online challenges. Denk bijvoorbeeld aan de deodorant challenge, waarbij jongeren langdurig deodorant dicht op de huid spuiten, of de chocking game, waarbij jongeren elkaar verstikken.

Toch hebben dit soort waarschuwingscampagnes weinig effect. Hoe komt dat? Deels omdat ze vaak door volwassenen zijn bedacht, zonder inbreng van jongeren zelf. 

‘Zonder de stem van jongeren zelf mis je hun perspectief, wat ertoe leidt dat de voorlichting niet aansluit bij hun belevingswereld en daardoor nauwelijks effectief is', aldus dr. Anne Landvreugd. Samen met Kiki Zanolie (instituut Psychologie) en Dietsje Jolles en Rachel Plak (Instituut Pedagogische Wetenschappen), vormt zij het team van Expeditie Binnenwereld.  

Over Expeditie Binnenwereld

Binnen de onderzoeksgroep Expeditie Binnenwereld werken Landvreugd, Zanoli, Plak en Jolles samen met kinderen tussen de 10 en 15 jaar aan creatieve manieren voor het ontwikkelen van zelfreflectie. Oftewel: stilstaan, nadenken en bespreken hoe zij gedachten en emoties ervaren. Expeditie Binnenwereld heeft ook een eigen podcast: Expeditie Binnenwereld de Podcast. 

Wat gebeurt er als je jongeren zelf betrekt bij de oplossing?

Om jongeren zelf te betrekken bij het ontwikkelen van effectieve voorlichting, hebben de onderzoekers van Expeditie Binnenwereld een studie opgezet. Hierin praten jongeren van 12 tot en met 15 jaar met elkaar over wat de motieven zijn van jongeren om wel of niet mee te doen aan risicovolle online challenges, beoordelen zij bestaande voorlichtingen, en werken zij gezamenlijk aan een voorlichting over dit onderwerp. Op die manier geven zij aan welke elementen, zoals toon, beeld en format, hierin voor jongeren het verschil kunnen maken. 

Wat de onderzoekers uiteindelijk hopen te bereiken? ‘Het doel van dit onderzoek is om concrete aanbevelingen en handvatten te genereren voor ouders, docenten en beleidsmakers, om zo effectieve voorlichting en campagnes over risicovolle online challenges te maken', besluit Landvreugd. 

Deelnemers gezocht

Het onderzoeksteam is nog op zoek naar jongeren die willen deelnemen aan deze studie. Hieronder vind je een lijstje met specificaties: 
 

• Jongeren van 12–15 jaar (middelbare school) 

• Twee online groepssessies van ±1 uur 

• 25,00 euro vergoeding als dank voor deelname 

• Informatiebrief, toestemmingsformulier en aanmelden: Qualtrics-enquête | Qualtrics Experience Management  

• Ouderlijk toestemming is vereist 

• Aanmelden kan tot en met 7 augustus. Het onderzoek sluit 31 augustus 

• Vragen? Mail naar [e-mail]

Deze publicatie maakt deel uit van het project Challenge Accepted? From Warnings to Skill Training Through Science Communication in Navigating Online Risks met dossiernummer  406.XS.25.01.094 van het onderzoeksprogramma SGW Open Competitie XS 2025 dat (mede) is gefinancierd door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) onder grant https://doi.org/10.61686/PUTZI29734.