KNAW-financiering voor onderzoek naar sociale grondrechten in de traditie van Thorbecke
KNAW-onderzoeksfinanciering beeld: Wikimedia
Het onderzoeksproject ‘Is er ruimte voor sociale rechten in het Huis van Thorbecke? Bestaanszekerheid als voorwaarde voor nationale kracht', ontvangt € 192.000 KNAW-financiering. Het project wordt geleid door universitair docent Luisa Pinto e Netto, samen met hoogleraren Geerten Boogaard en Ymre Schuurmans van de afdeling Staats- en bestuursrecht.
'Thorbecke wordt vooral gezien als de architect van de Grondwet van 1848. Minder bekend is dat hij ook nadrukkelijk nadacht over armoede, onderwijs en bestaanszekerheid als voorwaarden voor politieke gelijkheid en volwaardig burgerschap. Met dit onderzoek willen we die minder belichte kant van zijn werk verder verkennen en verbinden met actuele constitutionele vraagstukken rond bestaanszekerheid’, legt Pinto e Netto uit.
‘Bestaanszekerheid was voor Thorbecke een voorwaarde voor politieke gelijkheid.’
Van onderzoeksverblijf naar een eigen onderzoekslijn
De basis voor het onderzoeksvoorstel werd gelegd tijdens een onderzoeksverblijf van Pinto e Netto aan University College London. Dit verblijf werd door een Startersbeurs mogelijk gemaakt. Volgens Pinto e Netto bood de Startersbeurs haar de ruimte om een zelfstandige onderzoekslijn op te bouwen en nieuwe wetenschappelijke vragen te verkennen. Die academische vrijheid vormde de basis voor het huidige project en heeft inmiddels ook geleid tot nieuwe, extern gefinancierde onderzoeksinitiatieven. 'Een Startersbeurs is voor mij vooral een investering in academische vrijheid en vernieuwing.’
Met haar onderzoek richt Pinto e Netto zich op de rol van sociale grondrechten binnen de Nederlandse constitutionele traditie. Hoewel sociale grondrechten vaak worden geassocieerd met vraagstukken in de Global South, zijn ze volgens haar juist ook in Nederland zeer actueel, onder meer door de groeiende ongelijkheid, de wooncrisis en de discussie over constitutionele toetsing. Haar onderzoek verkent hoe sociale grondrechten in de Nederlandse rechtsorde functioneren en welke rol instituties zoals het parlement en de Raad van State daarin spelen. De bevindingen moeten niet alleen bijdragen aan het nationale debat, maar ook aan de internationale discussie over sociale grondrechten.
‘Het ontwikkelen van een eigen onderzoekslijn en het schrijven van een aanvraag is niet vanzelfsprekend. Juist daarom ben ik bijzonder blij dat wij deze KNAW-financiering hebben ontvangen’, aldus Pinto e Netto.
'Een Startersbeurs is voor mij vooral een investering in academische vrijheid en vernieuwing.’
Eerder internationaal congres
Het onderzoek kreeg eerder al aandacht tijdens een door Pinto e Netto in september 2025 georganiseerd congres, samen met de ‘working group on social rights under the Netherlands Network for Human Rights Research’, waar onderzoekers uit binnen- en buitenland samenkwamen. Een belangrijke conclusie die uit de bijdragen naar voren kwam, was dat sociale grondrechten niet slechts beleidsdoelen of politieke beloften zijn, maar wezenlijke onderdelen van een constitutionele democratie.
Kennis delen en debat stimuleren
Als onderdeel van het project wordt bij de KNAW een (eind)conferentie, expertmeeting of symposium georganiseerd. Daarmee wil het onderzoeksteam de bevindingen delen en het gesprek over sociale grondrechten en de constitutionele traditie van Thorbecke verder stimuleren.
Programma Fonds Staatsman Thorbecke
Het tweejaarlijkse Programma Fonds Staatsman Thorbecke, dat in 2015 door de KNAW is ingesteld, financiert vijf wetenschappelijke onderzoeken door postdoconderzoekers dat aansluit bij het gedachtegoed van staatsman Johan Rudolf Thorbecke. Per onderzoeksproject is maximaal € 200.000 beschikbaar.