Universiteit Leiden Universiteit Leiden

Nederlands English

Het boek dat de wereld op zijn kop zette

De publicatie van de wereldberoemde roman Dokter Zjivago, verboden in de Sovjet-Unie en in 1957 in het Westen verschenen, leidde tot een van de grote culturele stormen tijdens de Koude Oorlog. Buitenpromovendus Petra Couvee schreef samen met de Amerikaanse journalist Peter Finn 'De zaak Zjivago', een reconstructie.

De publicatie van de wereldberoemde roman Dokter Zjivago, verboden in de Sovjet-Unie en in 1957 in het Westen verschenen, leidde tot een van de grote culturele stormen tijdens de Koude Oorlog. Buitenpromovendus Petra Couvee schreef samen met de Amerikaanse journalist Peter Finn 'De zaak Zjivago', een reconstructie.

Geheim literair wapen

Dokter Zjivago is het liefdesverhaal van een jonge dokter-poƫet dat verweven is met de gebeurtenissen rond de Russische Revolutie en de daarop volgende burgeroorlog. Het verhaal werd geschreven door de Russische schrijver Boris Pasternak. Sovjet-uitgevers weigerden het boek te publiceren. Waarom verboden de Russen het boek?

Dokter Zjivago werd in 1957 in het Westen gedrukt en gebruikt als geheim literair wapen in de culturele Koude Oorlog. Het literaire werk bevat een humanistische boodschap die de Sovjethetiek, waarbij het individu onderschikt is aan het communistisch systeem, uitdaagt. In de publicatiegeschiedenis van deze roman hebben inlichtingendiensten een belangrijke rol gespeeld. Dat geldt ook voor de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD), die op verzoek en kosten van de CIA de eerste Russische editie in Den Haag liet drukken. Via de Wereldtentoonstelling in Brussel is Pasternaks roman in 1958 de Sovjet-Unie in gesmokkeld.

Detective
Slaviste Petra Couvee schreef samen met de Amerikaanse journalist Peter Finn een reconstructie die zich laat lezen als een detective. In het NRC Handelsblad van zaterdag 14 juni 2014 laat ze weten al skypend en mailend sinds 2008 aan het boek te hebben gewerkt. Het hoogtepunt in het onderzoek kwam in 2012. De CIA sstuurde toen, na een eerdere weigering, de documenten over Zjivago op aan Finn.

Petra Couvee promoveert onder begeleiding van Dr. Otto Boele. Ze schrijft over Russische literatuur en vertaalde werk van onder meer Boris Pasternak, Marina Tsvetaeva en Vladimir Nabokov in het Nederlands. Ze doceert Nederlands aan de staatsuniversiteit van Sint-Petersburg