Bart Custers: ‘Ga er niet van uit dat AI in het begin een besparing zal zijn’
In de media
De overheid wil met de inzet van AI bezuinigen op het ambtenarenbestand. Hoogleraar Law and Data Science Bart Custers sprak met NRC over de AI-plannen in de Miljoenennota: ‘De overheid hoort zorgvuldig om te gaan met beslissingen over burgers.’
Het kabinet wil een ‘efficiëntere en effectievere’ overheid, zo blijkt uit de Miljoenennota. Dat wil het bereiken door overheidsbreed regels te schrappen, wetten te vereenvoudigen en de digitale middelen beter te benutten. Dat moet de schatkist vanaf 2030 een structurele besparing van 1,4 miljard per jaar opleveren. Wat de precieze rol van AI hierbij wordt, is nog onduidelijk, maar de boodschap is helder: AI moet zorgen voor meer effectiviteit en efficiëntie, waardoor bezuinigd kan worden op het ambtenarenbestand.
Dat uitgangspunt klopt niet helemaal, stelt Bart Custers: ‘Bij het toepassen van AI gaan de kosten voor de baten uit. Je kan niet denken dat AI in de komende vier jaar of iets dergelijks een besparing oplevert. Er zijn juist nieuwe ambtenaren nodig die verstand hebben van AI. Dat is een investering, een flinke. En als je dat kan regelen, bespaar je op de lange termijn.’
Bovendien moet de overheid haar zorgplicht in acht nemen bij het gebruik van AI. ‘De overheid hoort zorgvuldig om te gaan met beslissingen over burgers. Het is de vraag of AI die zorgvuldigheid waarborgt’, stelt de hoogleraar. ‘AI is een black box: je weet niet precies wat die met de gegevens doet. En wanneer de overheid niet kan uitleggen waarom die bepaalde keuzes heeft gemaakt, is die niet transparant en betrouwbaar.’ Custers ziet voordelen voor de inzet van AI bij het versimpelen van juridische of beleidsmatige teksten, maar waarschuwt voor grootschalige inzet: ‘Wees voorzichtig. Doe een risicoanalyse en ga er vooral niet van uit dat het in het begin een besparing zal zijn.’