Is de Raad van State nog wel neutraal?
In de media beeld: Florian Schmetz via Unsplash
De rol van de Raad van State staat opnieuw ter discussie. Kritiek uit de politiek botst met staatsrechtelijke analyses, terwijl experts waarschuwen voor aantasting van het gezag van het instituut. Staatsrechtgeleerde, Wim Voermans, duidt de zaak in een artikel van JAS nieuws.
De discussie over het vermeende politieke karakter van de Raad van State laaide recent op na scherpe kritiek van politici op negatieve adviezen over kabinetsplannen. Volgens critici zou het adviesorgaan te vaak beleid blokkeren, terwijl verdedigers benadrukken dat het slechts toetst aan wet en Grondwet. De adviezen zijn niet bindend, maar hebben in de praktijk grote invloed op het wetgevingsproces en het politieke debat. JAS-nieuws bericht dat het opvolgen van de adviezen maakt dat Nederland hoog scoort in Europa op de lijst van minst bekritiseerde wetgeving, door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.
Volgens Voermans is het beeld dat de Raad van State structureel politieke keuzes maakt onjuist. Hij stelt dat ‘het aantal negatieve adviezen al tientallen jaren nagenoeg gelijk is’ en wijst erop dat kritiek vaak ontstaat wanneer politiek gevoelige voorstellen juridisch niet houdbaar blijken. Voermans noemt het ‘kwalijk’ dat politici het instituut framen als partijdig: ‘Dat knaagt aan het gezag van het instituut.’ Tegelijk benadrukt hij dat adviezen een ‘torenhoog gezag’ hebben in de Tweede Kamer, juist vanwege hun juridische onderbouwing.