Zitten we in digitaal noodweer?
In de media beeld: Kevin Luke via Unsplash
Volgens Reijer Passchier, hoogleraar Digitalisering en de democratische rechtsstaat aan de OU en universitair docent Staatsrecht in Leiden, bevinden we ons inmiddels in een digitale noodsituatie. In zijn opiniestuk in de Volkskrant stelt hij dat de situatie ‘vraagt om een andere (strategische) kijk op technologie’.
We weten al langer dat we extreem afhankelijk zijn van een aantal dominante Amerikaanse bigtechbedrijven. Door het gebruik van hun diensten en producten raken zij steeds verder verweven in onze vitale infrastructuur.
Technologie lijkt een pion te zijn geworden in de internationale politiek, zo getuige ook de onlangs gepubliceerde Nationale Veiligheidsstrategie van de VS. Hoewel er in 2019 al gewaarschuwd werd voor een te grote afhankelijkheid en onvoldoende voorbereiding op digitale ontwrichting, toonde de politiek nauwelijks belangstelling. Er werd fanatiek gedigitaliseerd zonder veel oog te hebben voor strategische en constitutionele afwegingen. En nog steeds blijkt technologie voor vele politici en bestuurders gelijk te staan aan vooruitgang en is het een middel om de wereld, welvaart en problemen te beheersen. ‘Zeker in de context van digitalisering leeft dit extreme, welhaast religieuze techno-optimistische sentiment bijzonder sterk, mede dankzij uiterst slinkse lobby's van big tech en andere belanghebbenden.’ stelt Passchier.
Echter zit er, zoals aan elke technologische ontwikkeling, ook een keerzijde aan digitalisering. Het gaat namelijk gepaard met ingrijpende machtsverschuivingen. Volgens Passchier wordt het tijd om de rol van technologie in de samenleving vanuit een breder perspectief te bekijken en deze te beschouwen als een kwestie van het grootste strategische, geopolitieke en constitutionele belang. Alleen op deze manier kunnen we misschien voorkomen dat we onze meest fundamentele waarden blijven opofferen voor een beetje comfort, een modern imago en snelle maar fragiele economische groei. ‘Deze formatie kán een begin maken. Bestuurders kunnen ingrijpen. Wellicht is het nog niet te laat.’
Lees hier het volledige opiniestuk in de Volkskrant (€)