Regime change door Nederlands ‘Trumpje’ tegen Venezolaanse Castro
In de media beeld: The IOP via unsplash
Het is een weinig bekend maar politiek 'explosief' hoofdstuk uit de Nederlandse parlementaire geschiedenis. Een met interessante parallellen met de recente interventie van de VS in Venezuela. Hoogleraar staatsrecht, Wim Voermans, vertelt in een NPO-uitzending van Café Kockelmann, hoe een Nederlandse interventie van de marine in 1908 leidde tot de val van het Venezolaanse Castro-regime.
In de uitzending van Café Kockelmann van 9 januari schetst Wim Voermans hoe een conflict tussen Nederland en Venezuela destijds escaleerde. ‘Wij hebben destijds eigenlijk een soort Trumpje’ uitgehaald’, aldus Voermans. De toenmalige president (dictator) Cipriano Castro stelde een handelsblokkade in die de handel met Curaçao stil legde. Dat werd vooral ingegeven doordat Nederland een aantal Venezolaanse opstandelingen en smokkelaars die vanuit Curaçao opereerden, niet aanpakte. Het was Venezuela menens: er werd zelfs op en Nederlands-Antilliaans schip (de Nueva Adelaida), dat zich niet aan de blokkade wenste te houden, geschoten. Nederland stuurde daarop maar liefst drie moderne pantserdekschepen op het gebied af marine en enterde twee Venezolaanse schepen. Dat gebeurde, zo legt Voermans uit, niet alleen uit geopolitieke noodzaak, maar ook uit binnenlandse overwegingen.
De interventie viel namelijk samen met een politiek kwetsbare periode in Den Haag, waar een minderheidskabinet-Heemskerk, onder druk stond na jaren van bezuinigingen op o.a. Defensie. Een eerder kabinet, het liberale kabinet-De Meester (1905-1908), was eind 1907 over bezuinigingen op de marine gevallen. Koningin Wilhelmina wilde geen nieuwe verkiezingen en stond ook op uitbreiding van de marine. Zo kwam het minderheids Kabinet-Heemskerk (1908-1913) tot stand, waarvan het lot natuurlijk aan een zijden 'minderheidsdraadje hing', zeker nu dat kabinet wilde gaan investeren in defensie, met name de marine. De Venezuela-crisis kwam het kabinet dus eigenlijk wel goed uit: met het sturen van de schepen kon het laten zien waar die investeringen in marine eigenlijk wel niet goed voor waren. En het machtsvertoon werkte ook nog eens, zegt Voermans. 'Want alhoewel president Castro er alles aan deed de bevolking in Venezuela via demonstraties op te zwepen tegen Nederland, terwijl hij voor een ziektebehandeling in Berlijn verbleef, sloeg het verzet in Caracas juist om in een anti-Castrobeweging en werd hij afgezet. "Zo werd hij uiteindelijk gewipt. Een 'regime change', mede veroorzaakt door Nederland", aldus Voermans.
Overigens sprak Voermans - aan het begin van dezelfde uitzending - ook over het onderwerp ‘een minderheidskabinet’ n.a.v. zijn recente opiniestuk in de Volkskrant. Zie: Minderheidskabinet is ‘wensdenken’ en recept voor nieuwe crisis
Meer weten?
Bekijjk de NPO-uitzending Café Kockelman (vanaf 25:27 – 31:27 min)