Logo Universiteit Leiden.

nl en

Stilte als een eerste dag

Nieuwe Gedichten van Martinus Nijhoff

Op 20 november 1940 schrijft Martinus Nijhoff aan zijn vrouw Netty: ‘De mooiste tijd van mijn leven, na de Wandelaar-periode, waren de dagen dat ik op mijn zolder in Amsterdam de proeven van “Twee meisjes en ik” in boekvorm zat te corrigeeren. Ik heb toen “en marge” het gedicht “Het veer” geschreven. Onvergetelijke dagen.’ Twee meisjes en ik is een roman van Netty. ‘Het veer’ betekende de doorbraak, waar we Nijhoffs  Nieuwe Gedichten uit 1934 aan danken. Gerard Visser beschouwt deze dichtbundel in poëtisch, filosofisch en spiritueel opzicht als de belangrijkste uit de moderne Nederlandse poëzie. De vreugde die Nijhoff bij het schrijven van ‘Het veer’ ervoer, heeft zijns inziens inhoudelijk te maken met het nieuwe lied van hemel en aarde dat Nieuwe Gedichten vertolkt en vormtechnisch met het poëtische meesterschap. In de cursus zullen naast ‘Het veer’ ook andere gedichten uit de bundel, zoals ‘Het lied der dwaze bijen’ en ‘Moeder de vrouw’, grondig worden besproken. Aan de hand van zijn kritisch proza zal bovendien Nijhoffs hoogst actuele begrip van taal en vorm filosofisch worden belicht. Leidraad vormt de studie ‘Stilte als een eerste dag’ uit het boek van de docent: Gelatenheid in de kunst, Nijhoff, Braque, Kawabata (2018).

NB Er zal zal niet alleen een aantal gedichten van Nijhoff geanalyseerd worden, maar ook uitleg gegeven worden van zijn poëtica, aan de hand van passages uit zijn prozawerk. De analyses zullen zowel literatuurwetenschapelijk als filosofisch van aard zijn.

portret van Martinus Nijhoff uit 1945 (bron wikipedia)

Opzet van de colleges

  • Het lied der dwaze bijen
  • Nijhoff over taal en vorm
  • Het veer 
  • De moeder de vrouw
  • Het kind en ik
  • Gelatenheid in de kunst

6 dinsdagen 
9, 16, 23, 30 mrt; 6, 20 apr
14.45-16.45  uur
Rijksmuseum van Oudheden, Leiden   

De opnames van de colleges komen steeds beschikbaar vanaf drie dagen na de colleges. Tot eind juni kunt ze thuis bekijken op een tijd die u uitkomt.

Werkvorm

Hoorcollege met vragen.

Wie de colleges digitaal volgt, krijgt een link naar een opname van de live bijeenkomsten. De opnames kunnen niet worden gedownload; u kunt ze wel meermalen bekijken.

Thuis ca. 3 uur studeren per bijeenkomst. 

Er is geen bijzondere voorkennis nodig, wel interesse in grondige tekstlezing. Het is raadzaam al eens wat poëzie van Nijhoff gelezen te hebben, i.h.b. zijn bundel  Nieuwe Gedichten.

 

Studiemateriaal

  • Martinus Nijhoff, Verzamelde gedichten. Bert Bakker, Amsterdam (of andere uitgave) (Deelnemers dienen over deze publicatie te beschikken voor aanvang van de colleges.)
  • Reader met enkele prozateksten van Nijhoff en enkele teksten uit secundaire literatuur.
  • Powerpoints na afloop van het college.

Aangeraden literatuur

Het prozawerk van Nijhoff is uitgegeven in: Martinus Nijhoff. Verzameld Werk II. Kritisch en verhalend proza. Amsterdam (Uitgeverij Bert Bakker) 1982.

Voor wie kennis wil nemen van de Nijhoff-interpretatie van de docent, zie de studie ‘Martinus Nijhoff – Stilte als een eerste dag’, in: Gerard Visser, Gelatenheid in d e kunst. Nijhoff, Braque, Kawabata. Van gesloten naar open vormen. Amsterdam (Boom) 2018, pp. 25 – 210.

Collegeserie in de zaal € 192
Collegeserie in digitale vorm € 144

Bij de prijzen zijn de digitale bestanden van de reader en de powerpoints inbegrepen. U kunt geen print bestellen. Ook het boek is niet inbegrepen.

Docent

Dr. Gerard Visser doceerde van 1985 tot 2015 filosofie aan de Universiteit Leiden. Hij werkt aan een trilogie over de levenshouding van gelatenheid, waarvan twee delen zijn verschenen: Gelatenheid. Gemoed en hart bij Meister Eckhart (2008), en: Gelatenheid in de kunst. Nijhoff, Braque en Kawabata. Van gesloten naar open vormen (2018).

Deze website maakt gebruik van cookies.  Meer informatie.