Logo Universiteit Leiden.

nl en

Waarom zijn we bewust?

Hersenkronkels over de geest van Darwin tot nu

Honderdvijftig jaar geleden wees Darwins in  ‘The expression of emotions in animals and man’ (1872) op de overeenkomst tussen dierlijke en menselijke emoties. Zijn benadering was echter wat eenzijdig gericht op de lichamelijke aspecten: het gevoelsaspect raakte uit zicht. De wetenschap bleef moeite houden met bewustzijn. De behavioristen beklemtoonden beloning en straf, maar claimden dat dit niets van doen had met bewustzijn. Veel filosofen klaagden steen en been dat de wetenschap alleen maar oog had voor dingen. De Amerikaanse filosoof Roy Wood Sellars  lanceerde in zijn ‘Evolutionary naturalism’ (1922) een interessante middenweg, waarin bewustzijn een evolutionaire vernieuwing is. Hij wist echter nog te weinig over dieren en evolutie om zijn ideeën te kunnen onderbouwen. Sindsdien is onze kennis van dieren gegroeid door de opkomst van de ethologie. Temidden van een wirwar van eenzijdige claims begint er eindelijk ruimte te komen voor een synthese over de aard en functie van bewustzijn.

Cartesiaans Theater (wikipedia)

Opzet van de colleges

  1. Darwins ‘Expressions of emotions in animals and man’ (1872) en wat William James, ‘de vader van de psychologie’ er mee doet.
  2. Complete verdeeldheid over bewustzijn bij wetenschappers en filosofen in de twintigste eeuw van behaviorisme tot en met fenomenologie.
  3. Evolutionair naturalisme en het bewustzijn: Roy Wood Sellars en zijn ‘Evolutionary naturalism’ (1922).
  4. De ethologische ontdekking van kennis, sociale structuren en zelfs cultuur bij dieren. De rol van ethologen als Lorenz, Tinbergen, en de Waal als denkers.
  5. Avonturen in de Angelsaksische Philosophy of Mind, vooral bij Dennett en Churchland.
  6. Aanzetten tot een nieuw begrip van de geest: value-driven decision systems en global workspace.
  7. Nieuwe kennis over de emoties in het brein: Panksepp c.s.
  8. Het ontstaan van een nieuwe consensus: sommige vormen van leren vereisen gevoel.

8 dinsdagen
21 september tm 23 november 2021
13.15-15.00 uur
Leiden

Werkvorm

Hoorcollege met de mogelijkheid tot het stellen van vragen en met discussie.
Thuis 2 tot 4 uur studeren per bijeenkomst. NB Veel teksten zijn in het Engels.

Studiemateriaal

  • Bestanden van één of twee teksten per college.
  • P. Slurink, Aap zoekt zin, waarom wij bewustzijn, vrije wil, cultuur en religie hebben, ISVW Leusden 2014. € 28,50.
  • Powerpoints na afloop van het college.

Collegeserie in de zaal € 264
Bij de prijzen zijn de digitale bestanden van de artikelen en de powerpoints inbegrepen, maar het studieboek niet. U kunt geen print bestellen.

Docent

Pouwel Slurink is wetenschapsfilosoof. Hij schreef o.a. Aap zoekt zin, Waarom wij bewustzijn, vrije wil, cultuur en religie hebben (ISVW, 2014). Momenteel werkt hij als freelance docent voor diverse instellingen.

Deze website maakt gebruik van cookies.