Introductie

Quantumtechnologie biedt nieuwe mogelijkheden voor informatietechnologie, zoals computersystemen, netwerken en dataverwerking, en heeft daarmee het potentieel om ingrijpende veranderingen in de samenleving teweeg te brengen. Denk aan de gezondheidszorg, defensie en financiële dienstverlening. Tegelijkertijd roept het vragen op over veiligheid, ethiek en recht. Hoe kunnen bestaande juridische kaders en maatschappelijke normen gebruikers beschermen wanneer quantumtoepassingen via clouddiensten, zoals IBM Quantum Experience of Quantum Inspire, openbaar beschikbaar worden? Wat gebeurt er als het gebruik van deze technologie schade veroorzaakt aan software of hardware, en wie is daarvoor aansprakelijk? In dit project onderzoeken we de juridische uitdagingen, brengen we de huidige wet- en regelgeving in kaart en combineren we rechten en natuurwetenschappen om veilig en verantwoord gebruik van quantumtechnologie te ondersteunen.

Het project maakt gebruik van interdisciplinaire methoden: literatuuronderzoek, student-assistenten van beide faculteiten, een creatieve hackathon met interdisciplinaire studententeams en een afsluitend symposium. De inzichten dragen bij aan zowel wetenschappelijke publicaties als onderwijs aan beide faculteiten.

Onderzoeksdoel

Het doel van dit project is de juridische uitdagingen en waarborgen voor consumenten bij de introductie van quantumtechnologie te onderzoeken. Daarnaast willen we begrijpen hoe bestaande consumentenrechtelijke kaders en maatschappelijke normen kunnen bijdragen aan het veilige en verantwoorde gebruik van deze technologie. Door rechten en natuurwetenschappen te combineren, genereren we interdisciplinaire inzichten die zowel de juridische als technologische aspecten verhelderen en toekomstige beleids- en onderwijsinitiatieven ondersteunen.

Interdisciplinaire aanpak

Het project brengt expertise samen van

• Julia Cramer (FWN):  quantumonderzoek, quantumalgoritmes, wetenschapscommunicatie en maatschappelijke impact van technologie.
• Vanessa Mak (LAW): consumentenrecht, contracten en aansprakelijkheid.

Door studenten, junior onderzoekers en senior experts van beide faculteiten samen te brengen, ontstaan nieuwe interfacultaire samenwerkingen en mogelijkheden voor kennisuitwisseling en onderwijsinnovatie. Door middel van workshops, hackatons en gezamenlijke publicaties versterken we de interactie tussen techniek en recht.

Projectbeschrijving - Rechtmatige verstrengeling: verkenning van de juridische implicaties van quantumtoepassingen voor de consumentenmarkt

Dit project onderzoekt de juridische uitdagingen en waarborgen bij de introductie van quantumtoepassingen in de consumentenmarkt. Quantumtechnologie, ooit vooral een academisch onderzoeksveld, staat nu op het punt door te breken naar toepassingen die toegankelijk worden voor bedrijven en consumenten, bijvoorbeeld via clouddiensten zoals IBM Quantum Experience, Quantum Inspire of de toekomstige EUROHPC quantumcomputer bij SURF in Nederland. Deze transitie van lab naar markt brengt vragen met zich mee over aansprakelijkheid, contractuele verhoudingen en consumentenbescherming: wat gebeurt er bijvoorbeeld als het gebruik van quantumsoftware schade veroorzaakt aan bestaande hardware of andere software? Wie is verantwoordelijk, en welke juridische waarborgen kunnen consumenten bieden?

We combineren expertise uit rechten en natuurwetenschappen om te begrijpen hoe juridische kaders kunnen bijdragen aan veilig en verantwoord gebruik van deze technologie. De onderzoekers brengen juridische analyses in kaart, bestuderen bestaande wet- en regelgeving, en verkennen hoe maatschappelijke normen kunnen bijdragen aan veilig en verantwoord gebruik van quantumtoepassingen. Daarbij kijken we ook naar lessen uit eerdere technologieën, zoals generatieve AI (bijvoorbeeld ChatGPT), waarbij pas gaandeweg vragen over ethiek, auteursrecht en duurzaamheid werden behandeld.

Het KIEM-project richt zich op de volgende doelen:

• Literatuuronderzoek naar bestaande (grey) literatuur over quantumtechnologie en consumentenrecht, aangevuld met onderzoek naar andere technologieën en consumentenrecht, uitgevoerd door student-assistenten van beide faculteiten.
• Een hackathon (op 17 februari) waarin interdisciplinaire studententeams creatieve oplossingen bedenken voor juridische casussen die uit het literatuuronderzoek naar voren komen.
• Een afsluitend symposium (op 23 april 2026) waarin de bevindingen worden gedeeld en bediscussieerd.
• Gastcolleges gebaseerd op de verkregen inzichten om kennisuitwisseling te bevorderen.
• Publicatie van een visie-artikel over waarborgen die het recht kan bieden bij de introductie van quantumtechnologie voor consumenten.

Door deze interdisciplinaire samenwerking versterken Prof. Vanessa Mak (LAW) en Dr. Julia Cramer (FWN) de banden tussen de vakgebieden en vergroten ze zichtbaarheid en draagvlak voor onderzoek naar de maatschappelijke impact van quantumtechnologie. Het project legt bovendien een basis voor toekomstige onderzoeksplannen en beursaanvragen.

• consumentenrecht
• kiem-beurs
• quantum
• quantum technologie

Delen op Facebook Delen via Bluesky Delen op LinkedIn Delen via WhatsApp Delen via Mastodon