Gevluchte Oekraïners verkeren in grote onzekerheid over verblijfsstatus
In de media beeld: Fer Troulik via Unsplash
Asiel of tijdelijke bescherming? Voor ruim 140.000 Oekraïners in Nederland is nog altijd onduidelijk wat hun verblijfsstatus op langere termijn zal zijn. Een recente uitspraak van het Europees Hof van Justitie zorgt bovendien voor extra druk op de IND. universitair docent immigratierecht, Mark Klaassen, duidt de zaak bij de NOS.
Voor Oekraïners die na het uitbreken van de oorlog naar Nederland kwamen, werd voor het eerst gebruik gemaakt van de Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming. Deze regeling biedt snel bescherming zonder dat iedere vluchteling een individuele asielprocedure hoeft te doorlopen. De tijdelijke bescherming is inmiddels verlengd tot maart 2028. Nederland koppelde de tijdelijke bescherming echter aan een asielaanvraag, waarna de behandeling van die aanvragen werd gepauzeerd. Volgens het Europees Hof van Justitie mogen die procedures niet op deze manier worden uitgesteld: de asielaanvragen staan los van de tijdelijke bescherming. Nederland moet de ruim 140.000 aanvragen daarom alsnog beoordelen. Volgens universitair docent immigratierecht Mark Klaassen betekent dit een grote extra belasting voor de IND, die al met een aanzienlijke achterstand kampt. ‘Die zien daarbovenop deze vloedgolf aan behandelingen op zich afkomen.’
De constructie heeft ook juridische gevolgen voor de verblijfspositie van Oekraïners. Zolang zij onder de tijdelijke bescherming vallen, bouwen zij geen verblijfsjaren op voor een reguliere asielstatus. ‘Met een asielstatus bouw je verblijfsjaren op, na vijf jaar zou je in theorie Nederlander kunnen worden. Die jaren tellen bij Oekraïners nu niet mee’, aldus Klaassen. Daarmee blijft voor veel Oekraïners onzeker of en hoe zij in Nederland een duurzaam verblijfsrecht kunnen opbouwen. De tijdelijke bescherming loopt voorlopig tot maart 2028, maar wat er daarna gebeurt is nog onduidelijk. Totdat het ministerie heeft uitgewerkt hoe Nederland met de uitspraak omgaat, blijft deze groep vluchtelingen daardoor in onzekerheid over hun toekomst.