Minderheidskabinet Jetten-I staat voor lastige onderhandelingen
In de media beeld: Wikimedia Commons
Kabinet Jetten-I wacht ingewikkelde onderhandelingen over belangrijke dossiers, waaronder de begroting. In NPO Radio1 analyseert Wim Voermans, hoogleraar staatsrecht, hoe stevig het kabinet in het zadel zit en welke lessen uit het verleden kunnen helpen.
Om meerderheden te vinden, moet het minderheidskabinet telkens onderhandelen met partijen die onderling sterk van mening verschillen. Zo keert Pro zich tegen alle bezuinigen op sociale zekerheid en wil hogere vermogensbelastingen, JA21 wil juist lastenverlichting en BBB wil de stikstofmaatregelen van tafel. Voor de SGP is de versoepeling van de Wet op het draagmoederschap op zijn beurt weer onverteerbaar. De centrale vraag is volgens de staatsrechtgeleerde hoe het kabinet onder die omstandigheden kan komen tot een breed gedragen begroting. Als die er niet komt kan dat het voortbestaan van het minderheidskabinet, met zijn smalle basis in Tweede, maar zeker ook in de Eerste Kamer, in gevaar brengen.
Niemand wil weer verkiezingen, maar mocht het kabinet vallen dan is er geen eenvoudige oplossing zonder verkiezingen. In een lijmpoging een nieuwe of andere partij aan het kabinet toevoegen (of er een verruilen) kan zomaar niet. Dat stuit op de 'Conventie van 1966" toen, na incidenten in 1963 met het kabinet-Marijnen en het daaropvolgende kabinet-Cals is afgesproken dat één Tweede Kamerverkiezing maar een kabinet van één politieke kleur voort kan brengen. Het wordt dus een spannend najaar. Voermans zegt dat we kunnen leren van eigen ervaringen met demissionaire kabinetten en ervaringen die ze in Denemarken opdeden met minderheidskabinetten: maak een sobere begroting met elementen, ‘waarin zowel links als rechts zich kunnen vinden.’