Hervorming VN-Veiligheidsraad juist nu nodig
in de media beeld: Bern Dittrich
Hervorming van de VN-Veiligheidsraad is urgenter dan ooit. De huidige samenstelling van de Raad weerspiegelt al lang niet meer de huidige machtsverhoudingen, schreef emeritus hoogleraar, Niels Blokker, in een opiniestuk in Dagblad Trouw.
Twee belangrijke thema’s staan centraal in de besprekingen die momenteel in New York plaatsvinden over hervorming van de Raad: het vetorecht en uitbreiding van het lidmaatschap.
Het vetorecht van de vijf permanente leden van de VN-Veiligheidsraad (de P5: China, Frankrijk, Rusland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten) staat regelmatig in de weg aan optreden door de Raad, en ondermijnt daarmee zijn effectiviteit en geloofwaardigheid. Het wordt vaak als ondemocratisch en niet meer van deze tijd gezien.
De Veiligheidsraad heeft nu 15 leden: de P5 en 10 leden die steeds voor twee jaar door de Algemene Vergadering worden gekozen. Opkomende machten en regio’s zijn ondervertegenwoordigd, terwijl machtsverhoudingen uit de vorige eeuw nog domineren. Een grote meerderheid van landen pleit voor een Raad met circa 25 leden. Hiervoor is amendering van het VN-Handvest vereist, wat een moeizaam en langdurig proces is. Voorgestelde amendementen moeten eerst met tweederde meerderheid door de Algemene Vergadering worden aangenomen. Daarna moeten deze amendementen door tweederde van de VN-lidstaten worden geratificeerd, waaronder alle 5 permanente leden. Met name het laatste vereiste maakt de kans op overeenstemming over aanpassing van het vetorecht vrijwel onmogelijk. Uitbreiding van het aantal leden van de Raad is meer haalbaar.
De Nederlands regering is grondwettelijk verplicht om de ontwikkeling van de internationale rechtsorde te bevorderen en zou daarom krachtig hervorming van de Veiligheidsraad moeten ondersteunen. Een hervormde Veiligheidsraad is nodig om perspectief te bieden op een vreedzamere wereld waarin het internationale recht stabiliteit kan brengen.