EU wil door en omzeilt met kopgroepen de Europese dwarsliggers
In de media beeld: Christian Lue via Unsplash
Na de informele top in het Belgische kasteel van Alden Biesen wil de Europese Unie vaker gebruikmaken van zogeheten kopgroepen via het instrument van enhanced cooperation om besluitvorming te versnellen. In een interview voor Het Financieele Dagblad analyseert Joris Larik (Leiden University College en Europa Instituut) deze ontwikkeling.
'Het is altijd een belangrijk punt van kritiek geweest dat de EU relatief makkelijk lam te leggen is', stelt hij. Bij gevoelige dossiers waarvoor unanimiteit vereist is, kan één land het hele proces blokkeren. Larik ziet daarom een bredere trend om dwarsliggende landen te omzeilen: 'Het besef is gegroeid dat het een doodlopende weg is voor de EU als een enkel land verdergaande samenwerking op gebieden zoals concurrentievermogen, interne markt en kapitaalmarktunie kan dwarsbomen.'
Nauwere samenwerking kan bovendien druk uitoefenen op twijfelende lidstaten. Larik beklemtoont het strategische karakter daarvan: 'Plan A is om van meet af aan met iedereen te beginnen. Lukt dat niet, dan schakelen we over naar plan B, want dit gaat hoe dan ook gebeuren.' In combinatie met duidelijke deadlines kan dat een krachtig middel zijn om landen alsnog aan te laten haken.
Als voorbeeld wijst Larik op de eurozone. Hoewel geen formele enhanced cooperation, toont zij volgens hem het mogelijke aanzuigeffect. 'Hoewel er onderweg zeker problemen zijn geweest, zou ik de eurozone toch een groot economisch en geopolitiek succes noemen. De euro is uitgegroeid tot de op een na belangrijkste reservevaluta ter wereld.'
Tegelijkertijd waarschuwt Larik voor risico’s. Een Europa van meerdere snelheden kan stilstand doorbreken, maar 'het zou jammer zijn als dit geen tussenoplossing blijkt, maar een toestand van toenemende versplintering.' Op termijn blijft zichtbaarheid als één machtsblok cruciaal.