Tweede Kamerleden op bezoek in Leiden voor gesprek over quantum en samenleving
NATUURKUNDE beeld: Caren Huygelen
Op vrijdag 2 oktober ontving de Universiteit Leiden de vaste commissie Digitale Zaken van de Tweede Kamer. De Kamerleden kwamen naar Leiden voor een gesprek over de kansen, uitdagingen en maatschappelijke gevolgen van quantumtechnologie.
Aanleiding voor het bezoek was een speciaal verzoek van de commissieleden om te spreken met Julia Cramer, universitair docent aan het Leids Instituut voor Natuurkunde. Haar onderzoek richt zich op 'Quantum & Society': de maatschappelijke inbedding van quantumtechnologie. Jasper Knoester, decaan van de Faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen, heette de Kamerleden welkom namens de Universiteit Leiden.
Cramer nodigde de Kamerleden uit om in gesprek te gaan over de vragen:
🔹 Wat zien we als kansrijke toepassingen van quantum?
🔹 Welke maatschappelijke en ethische vragen brengt deze nieuwe technologie met zich mee?
🔹 Hoe positioneren Nederland en Europa zich in de internationale quantumrace?
🔹 Wat hebben universiteiten nodig om onderzoek te vertalen naar startups, spin-offs en nieuwe toepassingen?
-
Een aantal van de kamerleden op werkbezoek in Leiden -
Opening door Jasper Knoester, decaan Faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen -
Julia Cramer presenteert haar onderzoek over de maatschappelijke inbedding van quantum -
Rondleiding door Sense Jan van der Molen in de natuurkunde laboratoria
De Leidse onderzoekers lieten zien hoe fundamenteel quantumonderzoek naar nieuwe toepassingen kan leiden. Zo presenteerde Evert van Nieuwenburg zijn onderzoek op het snijvlak van quantumcomputing, AI en complexe systemen. En liet Jan Aarts zien hoe binnen het Nederlandse quantumecosysteem op landelijk en regionaal niveau samenwerkt wordt.
Daarna kregen de Kamerleden quantumonderzoek ook letterlijk in de praktijk te zien, met een rondleiding in het laboratorium van Sense Jan van der Molen.
Het werkbezoek sloot af met een eindgesprek over de belangrijke vraag: ‘Hoe kan Nederland zijn maatschappelijke en economische voorsprong in quantumtechnologie behouden en welke politieke keuzes liggen voor?’
Julia Cramer: ‘Mooi om te zien dat de Kamerleden niet alleen veel interesse hadden in quantum, maar zich ook al goed in het onderwerp hadden verdiept. Met onze kennis en de interactieve discussie hebben we bijgedragen aan het gesprek over de keuzes die voor ons liggen rond deze snel ontwikkelende technologie. Wie weet kijken de kinderen van nu over een paar decennia terug en zeggen ze verbaasd: ‘Leefden jullie ooit zonder quantumcomputer?’
Rijksbrede Quantumstrategie
In Nederland is de afgelopen jaren gewerkt aan een sterk quantumecosysteem. Nederlandse expertise geeft (wereldwijd) richting aan de ontwikkeling van deze (dual-use) sleuteltechnologie. Het strategische belang van deze technologie, maar ook de veiligheidsrisico’s, nemen in rap tempo toe en dat raakt aan de verantwoordelijkheden van veel departementen.
Om als Nederland de vooraanstaande positie te behouden én weerbaar te zijn is er behoefte aan een gezamenlijke, herijkte, ambitieuze en adaptieve aanpak vanuit het Rijk. Het Ministerie van EZK heeft daarom het initiatief genomen tot een Rijksbrede Quantumstrategie en deze samen met BZ, BZK, DEF, FIN, IenW, JenV, OCW en VWS opgesteld. Deze strategie is op 5 oktober gepubliceerd op de website van de Tweede Kamer. Op 4 november 2026 vindt de lanceringsborrel plaats.