Oud-ministers: ‘Het is alsof je aan boord springt van een extreem snel rijdende trein’
Event
Tijdens een inspirerende bijeenkomst van de Health Campus Den Haag op 2 april blikten Jan Anthonie Bruijn en Jet Bussemaker terug op hun ervaringen in de politiek en keken zij vooruit naar de toekomst van de Nederlandse gezondheidszorg.
Moderator Eduard Schmidt reflecteert in een open gesprek met Bruijn en Bussemaker op hun periode als bewindspersoon. Met de aanwezige studenten, onderzoekers en zorg- en welzijnsprofessionals deelden zij inzichten over het samenspel tussen wetenschap, beleid en politieke realiteit. Beiden oud-politici concluderen: ‘Het is net alsof je aan boord springt van een extreem snel rijdende trein. Je moet in korte tijd tal van dossiers eigen maken en je wordt soms geconfronteerd met hoe je voorganger het ministerie heeft achtergelaten.’
Tegelijkertijd kun je je niet overal op voorbereiden. Dat ervaarde Bussemaker twee uur na haar benoeming, toen ambtenaren haar apart namen tijdens een welkomstreceptie om haar te melden dat het geld voor persoonsgebonden budgetten (pgb's) op was en ze vanaf het eind van die week geen pgb’s meer kon uitkeren. Ze moest het ministerie van Financiën beloven dit geld elders te bezuinigen, dan mocht het voorlopig nog doorgaan. Daarmee was het kader geschetst.
Poltiek als ambacht
Bruijn en Bussemaker waren het eens dat politiek bedrijven een ambacht is: iets wat je leert door te doen of naartoe moet groeien. Daarbij helpt het weliswaar om inhoudelijke kennis te hebben maar is het vooral cruciaal om empathie te hebben voor de onderwerpen waar je je mee bezig houdt. Volgens Bruijn was het een voordeel om arts te zijn als minister van VWS. ‘Ik kon mijn ervaring tijdens debatten inzetten door erg diep op de inhoud in te gaan om zo het debat weer naar mijn kant te zetten.’ Ze spraken tegelijkertijd grote waardering uit voor de hoge kwaliteit van het ambtelijk apparaat. Mogelijk zelfs zo sterk dat een ministerie ook zonder bewindspersoon blijft draaien.
Een belangrijk thema als bewindspersoon is hoe jouw boodschap ontvangen wordt, waarbij de media zowel vriend als vijand kan zijn. Bruijn vertelde dat het maken van zware beslissingen, zoals het weren van dure medicatie uit het basispakket, vergelijkbaar is met een slechtnieuwsgesprek tussen arts en patiënt. ‘Een harde boodschap die men niet altijd wil horen en tot boosheid kan leiden bij de ontvanger. Ik had snel geleerd om nooit te free-wheelen of zomaar ergens je mening te verkondigen.'
Scherpe discussie
Dankzij de actieve inbreng van het publiek ontstond een levendige en steeds scherpere discussie tussen de oud‑bewindspersonen. Waar aanvankelijk met een knipoog werd gevraagd om meer debat, kwamen gaandeweg thema’s naar voren waarop hun politieke overtuigingen daadwerkelijk verschilden. Zoals het verhogen van het eigen risico en de rol van preventie in de zorg. In de open en respectvolle uitwisseling was ruimte voor zowel herkenning als verschil van inzicht over de toekomst van de gezondheidszorg. Ondanks de politieke meningsverschillen was oproep hetzelfde: er moet echt iets gebeuren om ook in de toekomst de betaalbaarheid en toegankelijkheid van de zorg te waarborgen’
De gezamenlijke boodschap aan de deelnemers was dus duidelijk. Verplaats je in het perspectief van de ander, durf uit je comfortzone te stappen en denk na over je maatschappelijke bijdrage. Wie zijn of haar stem wil laten in de politiek horen werd geadviseerd dat dit kan via lobby, of door zelf binnen te stappen en mee te werken aan het programma bij een politieke partij op lokaal, provinciaal of landelijk niveau.
Een bijzonder moment was de overhandiging door Bussemaker aan Bruijn van het document Samen leren van wat werkt over groepsconsulten. Een concreet voorbeeld van hoe anders organiseren van zorg leidt tot betere én betaalbare zorg. Meer weten? Bekijk het rapport: Vijf jaar groepsconsulten in Den Haag: van experiment naar structurele werkwijze - Gezond en Gelukkig Den Haag