Gemeenten hebben voor investeringen meer nodig dan alleen geld
In de media beeld: Jace Afsoon via Unsplash
Gemeenten kampen niet alleen met financiële tekorten, maar ook met een gebrek aan ‘uitvoeringskracht, infrastructuur en ruimte voor eigen politieke keuzes.’ Zegt hoogleraar staatsrecht, Geerten Boogaard, tijdens de Regiodag Gemeentefinanciën 2026, waarvan verslag is gedaan in de Digitale Magazine Overheid van NU
Gemeenten zijn steeds minder goed in staat om maatschappelijke opgaven zelfstandig op te lossen, stelt Boogaard. Regionale samenwerking kan noodzakelijk zijn, maar roept volgens hem ook vragen op over democratische zeggenschap op lokaal niveau. Dat geldt bijvoorbeeld voor Regio Deals: gemeenten moeten cofinancieren, verantwoording afleggen en ambtelijke capaciteit inzetten. Zo beïnvloedt een regiodeal indirect ook de prioriteiten van een gemeente. ‘Voor wie is de deal goed?’, vraagt Boogaard zich af.
De ruimte voor lokale afwegingen is een terugkerend thema zegt Boogaard. Op Goeree-Overflakkee werd lokaal opgewekte windenergie rechtstreeks aan het landelijke net geleverd, terwijl nieuwe woningen op het eiland juist tegen de beperkingen van datzelfde elektriciteitsnet kunnen aanlopen. ‘Dat is politiek lastig uit te leggen?’
Volgens Boogaard gaat gemeentefinanciën daarom over meer dan voldoende middelen. Ook de ruimte om lokaal af te wegen welke voorzieningen en investeringen belangrijk zijn, staat onder druk. Hoe afhankelijker gemeenten financieel worden van het Rijk, hoe groter het risico dat het Rijk zich ook met die keuzes gaat bemoeien. ‘Wie betaalt, gaat ook bepalen’, vat Boogaard samen. Gemeenten hebben daarom niet alleen meer financiële zekerheid nodig, maar ook een zelfstandige en gelijkwaardige positie tegenover het Rijk om maatschappelijke ambities daadwerkelijk naar eigen inzicht te kunnen realiseren.