Vrede: de duurzame kracht van rechtvaardigheid en verbondenheid
In de media beeld: Sunguk Kim via Unsplash
Internationaal recht blijft ook tijdens oorlogen van kracht en mag niet wijken voor louter machtspolitiek. Dat betoogt emeritus hoogleraar internationaal recht, Nico Schrijver, die in de Volkskrant waarschuwt voor de uitholling van het internationale rechtssysteem en pleit voor een bredere opvatting van vrede dan de afwezigheid van geweld alleen.
Volgens Schrijver is de huidige internationale situatie de donkerste sinds de Tweede Wereldoorlog, maar hij verwerpt de gedachte dat het internationale recht dood is. ‘Juist de regels van het internationale recht dienen in dergelijke situaties te gelden.Terecht wordt er vaak als de meetlat van recht en onrecht naar verwezen’. Vrede is volgens hem bovendien meer dan de negatieve vrede, de afwezigheid van geweld: ‘positieve vrede door dialoog, samenwerking en naleving van mensenrechten is essentieel om conflicten te voorkomen en te beheersen. Daar moeten we veel meer in investeren.’
Ook uit Schrijver stevige kritiek op de oorlog die Israël en de Verenigde Staten tegen Iran zijn begonnen. Volgens hem ontbreekt een geldige rechtsgrond, omdat geen sprake is van een acute aanval die een beroep op gewapende zelfverdediging rechtvaardigt. ‘Volkenrechtelijk kan deze oorlog echt niet door de beugel.’ De emeritus hoogleraar waarschuwt daarnaast voor een wereldorde waarin ‘macht boven recht wordt geplaatst’ en pleit ervoor dat Europa de dialoog met China en het mondiale Zuiden versterkt. Uiteraard blijft ook een voortdurende dialoog met de VS noodzakelijk en moeten we het land niet links laten liggen. In het verhoopte geval dat de de VS zich terugtrekken uit de VN, dan zijn deze wereldorganisatie en Europa volgens hem ‘niet ten dode opgeschreven. We moeten niet doen alsof dan de nacht valt.’