Internationaal recht faalt niet, politici falen
In de media beeld: Tingey Injury via Unsplash
‘Niet het internationaal recht zelf schiet tekort, maar staten en politici die de regels negeren’, stelt Larissa van den Herik, hoogleraar internationaal recht, in een artikel in NRC waarin verschillende experts zich uitspreken. Zij betoogt dat de internationale rechtsorde vooral onder druk staat door selectieve naleving.
Het internationaal recht bevat duidelijke regels over hoe om te gaan met misdadige regimes. De VS keert zich af van dat systeem, zowel van de normen als van de instituties. Het systeem wordt zwakker als grootmachten de regels negeren, en andere staten daarin meegaan. Daardoor ontstaat het beeld dat het internationaal recht faalt, terwijl in werkelijkheid staten ervoor kiezen om het recht naast zich neer te leggen. Dit ondermijnt de geloofwaardigheid van een systeem, waar wij in Nederland wel belang bij hebben.
Van den Herik zegt dat het internationaal recht juist belangrijk is in een geopolitiek onrustige wereld, vooral voor landen zonder grote militaire macht. ‘Geopolitieke belangen onderstrepen juist het belang van het recht in plaats van dat die belangen het recht inhalen.’ Wanneer grootmachten het internationaal recht niet naleven moeten andere staten het internationaal recht juist versterken en schendingen niet goedpraten.
Het toestaan van humanitaire interventies om bevolking in andere landen te beschermen is nooit officieel gelegaliseerd. Volgens Van den Herik komt dit doordat staten dat niet willen. Zij wijst op het risico van misbruik en vraagt: ‘is het humanitair om bommen te gooien op de bevolking die je zegt te gaan redden?’ Ook constateert de hoogleraar dat het begrip zelfverdediging steeds verder wordt opgerekt, bijvoorbeeld door het te gebruiken voor zaken zoals de bestrijding van drugshandel. ‘Nog verder oprekken van het concept zelfverdediging ondermijnt de kern van dit recht’, aldus Van den Herik.