Logo Universiteit Leiden.

nl en

Islam en democratie

Een serie i.s.m. het NISIS, het Netherlands Interuniversity School of Islamic Studies.

Als we over de islam horen in het nieuws, is dat vaak verbonden met zaken die door velen als negatief worden ervaren: terrorisme, geweld, mensenrechtenschendingen en dictatuur in moslimlanden. Dit laatste doet wellicht vermoeden dat de islam en democratie zich maar moeilijk tot elkaar verhouden. Toch zijn zowel de geschiedenis als de hedendaagse praktijk van de islam niet zo eenduidig over democratie: volgens sommige moslims is democratie iets on-islamitisch en zouden gelovigen vandaag de dag door een kalifaat geregeerd moeten worden; anderen beweren dat de islam van oorsprong juist democratisch was, en zien de twee ook tegenwoordig niet als tegengesteld.

In deze cursus gaan we in op de relatie tussen de islam en democratie door ons eerst te richten op de theorie en vervolgens de praktijk nader te bekijken. Hierbij komen thema's als staatsvorming, verkiezingen, burgerschap en burgerrechten voorbij en hoe die om islamitische redenen af worden gewezen of om dezelfde redenen juist worden omarmd. We maken daarin ook kennis met de concepten die moslims hebben ontwikkeld om vorm te geven aan hun politiek denken over democratie. Op deze manier krijgen cursisten een rijkgeschakeerd en genuanceerd beeld van de theorie en de praktijk van democratie in de islam.

Het Tahrir plein op 29 juli 2011 tijdens de Vrijdag van de eenheid, die later spottend hernoemd werd tot 'Kandahar vrijdag'. Dit vanwege de verzamelde islamisten op het Tahrir plein en hun oproep "Islamiya, Islamiya". Er waren kleine opstootjes en en verhitte woordenwisselingen tussen de islamisten en andere demonstranten. De seculieren beweerden dat de islamisten zich niet aan afspraak hielden dat er alleen revolutionare eisen te horen zouden zijn. Tekst en foto (c) Ahmed Abd El-Fatah, Egypte

Onderwerpen per college

1. Nicolet Boekhoff- van der Voort: vroeg-islamitische staatsvorming

2. Amr Ryad: modernistische hervormingsgezinde ideeën over staatsvorming en participatie in de late negentiende en vroege twintigste eeuw

3. Joas Wagemakers: islamistische ideeën over democratie

4. Roel Meijer: islamitische visies op burgerschap

5. Thijl Sunier: democratie in Turkije

6. Maaike Voorhoeve: onderzoek Maaike Voorhoeve in Tunesië

7. Sakina Soukili : democratische participatie onder moslims in Nederland

7 maandagen
oktober: 10, 17, 24, 31
november: 7, 14, 21
15.15-17.00 uur

Werkvorm

Hoorcolleges (het eerste uur van een bijeenkomst) en werkcolleges (het tweede uur)
Thuis 2 tot 4 uur lezen per bijeenkomst.
De teksten zijn vaak in het Engels. Geen kennis van islam vooraf noodzakelijk.

Studiemateriaal

Een of twee teksten per bijeenkomst ter voorbereiding.

Powerpoints, na afloop van het college.

Colleges en studiemateriaal € 250,25
(incl. koffie/thee)

Docenten van het NISIS

Dr. Nicolet Boekhoff-van der Voort is universitair docent Islam en Arabisch aan de Radboud Universiteit. Ze is gepromoveerd op een onderzoek over de biografie van de profeet Mohamed.

Nicolet Boekhoff-van der Voort op de website van Radboud Universiteit.

Prof. A. (Amr) Ryad is hoogleraar Arabische en islamitische studies aan de KU Leuven en lid van de Jonge Academie van België (2018-2023). Daarvoor werkte hij als universitair docent aan de Universiteit Leiden (2008-2014) en als universitair hoofddocent aan de Universiteit Utrecht (2014-2017). Hij behaalde een BA in Islamitische Studies in het Engels aan de Al-Azhar Universiteit in Caïro, gevolgd door een MA in Islamitische Studies (cum laude) en een doctoraat, beide aan de Universiteit Leiden.

Pagina van Amr Ryad op de website van de KU Leuven.

Dhr. J. (Joas) Wagemakers:  is universitair hoofddocent Islam en Arabisch bij de afdeling Filosofie en Religiestudies en gespecialiseerd in salafisme. Hij promoveerde in Nijmegen, ontving voor zijn proefschrift de Erasmus Dissertatieprijs in 2011, was onderzoeker bij Clingendael en visiting research fellow aan Princeton University.

Pagina van Joas Wagemakers op de wesite van de Universiteit Utrecht.

Prof. R. (Roel ) Meijer: Roel Meijer is opgeleid als historicus en heeft daarnaast een aantal jaren Arabisch gestudeerd. Sinds 1998 is hij aangesteld als docent (sinds 2017 als universitair hoofddocent) aan de Radboud Universiteit en geeft hij moderne geschiedenis van het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Zijn onderzoek is zeer divers en hij heeft gepubliceerd over nationalisme, moderne islam, salafisme, sociale bewegingen en democratisering in de regio.

Pagina van Roel Meijer op de website van de Radboud Univeriteit.

Prof. T (Thijl) Sunier: Na zijn studie antropologie, eerst aan de Universiteit van Utrecht, later aan de Universiteit van Amsterdam in de jaren tachtig, werd hij onderdeel van een netwerk van academici die zich bezighielden met etniciteit. Sunier richtte zich op Turkse migranten en voerde een aantal onderzoeksprojecten uit naar interetnische relaties in Europese steden. Eind jaren tachtig verschoof de focus van zijn onderzoek geleidelijk naar de islam en deed hij voor zijn promotieonderzoek onderzoek naar Turkse islamitische organisaties in Europa en Turkije.

Pagina van Thijs Sunier op de website van de VU.

Mevr. M. (Maaike) Voorhoeve: Maaike Voorhoeve is universitair docent bij de vakgroep Arabische taal en cultuur en de Amsterdam School of Historical Studies. Daarnaast is zij mededirecteur van het Amsterdam Centre for Middle Eastern Studies (samen met dr. Farid Boussaid) en hoofdredacteur van het tijdschrift ZemZem (samen met dr. Judith Naeff).

Pagina van Maaike Voorhoeve op de website van de UvA.

Sakina Loukili

Sakina Loukili MA is religiewetenschapper bij het Meertens Instituut. Haar promotieonderzoek gaat over de rol van religie in de politieke participatie van Nederlandse moslims. In de laatste jaren zijn er politieke partijen ten tonele verschenen die opkomen voor de stem van islamitische Nederlanders en die interessant zijn omdat ze een directe reactie vormen op specifieke politieke trends en maatschappelijke debatten.

Pagina van Sakina Loukili op de website van de KNAW.

Deze website maakt gebruik van cookies.  Meer informatie.