Universiteit Leiden

nl en

Publiek Leiderschap in Samenwerking

Onderzoek

Vanuit Publiek Leiderschap in Samenwerking (PLS) onderzoeken we vraagstukken die te maken hebben met de publieke leiderschapscapaciteit van organisaties, teams, netwerken en ketens. Hiermee levert PLS kennis, inzichten en tools om publiek leiderschap in de praktijk verder te ontwikkelen en draagt het bij aan maatschappelijke meerwaarde.

In het PLS-verband hebben we als partners drie belangrijke vraagstukken geïdentificeerd die veel aandacht vragen van leiderschap in de huidige publieke context. Deze vraagstukken laten de behoefte aan leiderschapscapaciteit van publieke organisaties en netwerken zien en zijn leidend in de onderzoeken en activiteiten van PLS. 

Vraagstukken

1. Ruimte en kaders voor leiderschap – over alle lagen

Publiek leiderschap wordt uitgeoefend op verschillende niveaus binnen en buiten organisaties, van uitvoerend tot strategisch, van ambtelijk tot politiek. Elk niveau kent eigen dynamieken, verwachtingen en verantwoordelijkheden. Leiderschap krijgt daarmee verschillende vormen, betekenissen en effecten, afhankelijk van de context en positie.

Onderzoek binnen dit thema richt zich op hoe deze lagen met elkaar communiceren, waar spanningen ontstaan (zoals tussen politiek en ambtelijk, beleid en uitvoering, strategisch en operationeel niveau), en hoe leiderschap zich ontwikkelt in deze gelaagde context. Ook vragen thema’s als machtsverhoudingen, ruimte voor tegenspraak en het effect van hiërarchische cultuur op de gehele leiderschapscapaciteit aandacht.

2. Leiderschap in complexe samenwerkingen met partners en burgers

Veel publieke vraagstukken kunnen niet meer binnen één organisatie worden opgelost. Leiderschap binnen netwerken, ketens en burgerparticipatie wordt daarmee steeds belangrijker. Tegelijk zijn deze samenwerkingsvormen complexer, omdat ze een beroep doen op de inbreng en participatie van formeel georganiseerde partijen (bijv. publiek en privaat) en informeel of niet-georganiseerde stakeholdergroepen (bijv. groepen van burgers breder in de samenleving).

Dit vraagt om gedeeld leiderschap, vertrouwen opbouwen, omgaan met conflict en het benutten van verschillende perspectieven en achtergronden. Onderzoek richt zich op de rol van leiderschap in het schakelen tussen belangen, het realiseren van gedeelde verantwoordelijkheid en de rol van macht, legitimiteit en inclusiviteit in samenwerkingen.

3. Leiderschap voor maatschappelijke opgaven

Publieke organisaties staan voor urgente maatschappelijke opgaven zoals digitalisering, maatschappelijke ongelijkheid, inclusieve dienstverlening, klimaattransitie en sociaal vertrouwen. Deze opgaven overstijgen bestaande structuren en vragen om (gedeeld) leiderschap dat adaptief, moreel, reflectief én inclusief is en bijdraagt aan wendbaarheid van organisaties.

Onderzoek binnen dit thema verkent hoe leiderschap (formeel en informeel) effectief vormgeeft aan: complexe opgaven werkend vanuit de bedoeling, keuzes maken in een context van schaarste, omgaan met onzekerheid en voortdurende verandering, waarbij prioriteit wordt gegeven aan maatschappelijke waarden boven institutionele logica. Daarbij hoort ook het borgen van maatwerk, de menselijke maat en rechtvaardige besluitvorming.

Het programma start vanuit een trendonderzoek dat zich richt op ruimte en kaders voor leiderschap over alle lagen, formeel en informeel, gedeeld en verspreid (zie voor achtergronden en definities dit LLC-rapport) en neemt drie richtingen van leiderschap mee:

  • Leiderschap naar buiten: richting burgers en partners, met aandacht voor legitimiteit, ethiek, vertrouwen, transparantie en samenwerking in netwerken. 
  • Leiderschap naar boven: richting hiërachie en politiek-bestuurlijke omgeving, met aandacht voor tegenspraak, rechtsstatelijkheid en de verbinding tussen politiek, beleid en uitvoering. 
  • Leiderschap naar binnen: gericht op organisatie- en teamontwikkeling, wendbaarheid, gedeeld leiderschap, inclusie en sociale veiligheid. 

 

Deze website maakt gebruik van cookies.  Meer informatie.