Universiteit Leiden

nl en
Dossier

Beroemde Leidse wetenschappers

De oudste universiteit van Nederland heeft veel beroemde wetenschappers voortgebracht. Sommigen zijn bij een breed publiek bekend. Anderen wellicht niet, maar hun prestaties zijn niet minder indrukwekkend.

Acht beroemde Leidenaren

Deze Vlaamse botanicus kwam in 1593 naar Leiden en maakte van een kruidentuin de beroemde Hortus botanicus. Clusius studeerde medicijnen en plantkunde. Voor hij naar Leiden kwam, was hij onder meer botanicus aan het hof van Keizer Maximiliaan II in Wenen. In 1594 werd onder zijn leiding een nieuwe hortus aangelegd. De uitgebreide plantlijst bestond uit 1584 items. De botanicus introduceerde ook de tulp  in Europa. Zijn onderzoek was de basis voor de bollenteelt in Nederland. De huidige Clusiustuin is een reconstructie van die eerste Hortus botanicus. 

Arts, hoogleraar en rector magnificus van de Universiteit Leiden. Boerhaave ontketende een revolutie in de medische wereld: hij stelde de patiënt centraal. In 1714 introduceerde de Leidse hoogleraar lessen aan het ziekbed van patiënten. Hij transformeerde de geneeskunde van theoretisch naar praktisch en onderzoekend. Dit resulteerde in een academisch ziekenhuis: het Caeciliagasthuis aan de Lange St. Agnietenstraat. In dit pand is tegenwoordig Museum Boerhaave gevestigd.

Thorbecke was hoogleraar diplomatie en moderne geschiedenis, lid van de Tweede Kamer, minister en grondlegger van de parlementaire democratie. Zijn publicaties vormden de basis voor een herziening van de Grondwet in 1848. Deze nieuwe grondwet regelde rechtstreekse verkiezingen en ministeriële verantwoordelijkheid. Thorbecke leidde drie kabinetten en geldt als een van de grootste staatslieden in de Nederlandse geschiedenis.

Dankzij de Duitse arts Von Siebold kon de universiteit uitgroeien tot een expertisecentrum in Aziatische geschiedenis en cultuur. Daarnaast was hij heel belangrijk voor de botanische cultuur. Von Siebold woonde in de jaren twintig van de 19e eeuw in Japan en bracht meer dan 730 plantensoorten naar Europa. In de Hortus botanicus zijn nog altijd originele planten van hem te vinden. Zijn oude woonhuis op het Rapenburg is tegenwoordig het Japanmuseum SieboldHuis.

Hoogleraar in de experimentele natuurkunde, Nobelprijswinnaar en oprichter van de Leidse Instrumentenmakersschool. Kamerlingh Onnes werd beroemd om zijn onderzoek naar het vloeibaar maken van gassen in zijn koude laboratorium. Daar maakte hij helium vloeibaar en ontdekte hij dat metalen bij zeer lage temperatuur supergeleidend worden. In 1913 ontving hij de Nobelprijs voor zijn onderzoek.

Historicus, cultuurfilosoof, antropoloog en grondlegger Nederlandstalige cultuurgeschiedenis en mentaliteitsgeschiedenis. Huizinga werd in 1915 hoogleraar algemene geschiedenis in Leiden. In de jaren twintig van de vorige eeuw werd hij wereldberoemd door zijn boek, Herfsttij der Middeleeuwen. Huizinga is meerdere keren genomineerd voor de Nobelprijs voor de literatuur  en was erepromotor van prinses Juliana.

Een van de bekendste, en belangrijkste natuurkundigen in de geschiedenis. Einstein is vooral bekend om zijn relativiteitstheorieën. Hij had een hechte band met Leiden. Ooit solliciteerde hij bij Heike Kamerlingh Onnes en in 1912 vroeg Hendrik Lorentz hem zijn opvolger te worden. Einstein bedankte voor de positie. In 1920 werd hij op uitnodiging van zijn goede vriend Paul Ehrenfest - de opvolger van Lorentz - benoemd tot bijzonder hoogleraar. Einstein gaf elk jaar een aantal gastcolleges in Leiden.

Hoogleraar in de rechtsgeleerdheid en lid van de Raad van State. Cleveringa is beroemd om zijn protestrede in november 1940. Hierin sprak hij zich uit tegen het ontslag van zijn Joodse collega’s Meijers en David door de Duitse bezetter. Cleveringa werd opgepakt en zijn protest leidde tot een staking en sluiting van de universiteit. De Cleveringarede en Cleveringaleerstoel herinneren aan dit moedige optreden.