Met haar wetenschappelijke ontdekkingen heeft de Universiteit Leiden geschiedenis geschreven, maar haar eigen historie is ook opgetekend in diverse boeken en een film.

Boeken

De rijke geschiedenis van de universiteit is vastgelegd in de boeken Groepsportret met Dame van Willem Otterspeer, emeritus hoogleraar Universiteitsgeschiedenis. Per eeuw is te lezen over de stichting en vestiging van de universiteit, de ontwikkeling en de relatie met stad en samenleving. In het boek Edele wijze lieve bijzondere staat deze geschiedenis nog eens beknopt opgeschreven.

• Groepsportret met Dame 1: Het bolwerk van de vrijheid
  Dit deel is ook gratis beschikbaar via Open Acess
• Groepsportret met Dame 2: De vesting van de macht
• Groepsportret met Dame 3: De werken van de wetenschap
• Het bolwerk van de vrijheid
• Edele wijze lieve bijzondere
   
• ‘Cleveringa’s koffer’ met Cleveringalezingen (inclusief de lezing van Cleveringa zelf)
• Magna Commoditas (geschiedenis van de Universiteitsbibliotheek)

Films

100 jaar Universiteit Leiden op film

Ter gelegenheid van het 450-jarig bestaaan in 2025 werd een film gemaakt. Een bewogen geschiedenis, 100 jaar Universiteit Leiden op film is een compilatie van bewegend beeld uit de afgelopen eeuw. In de film introduceert universiteitshistoricus Pieter Slaman de beelden, die variëren van eerdere lustrumvieringen tot een promotie in de jaren ’50 van de vorige eeuw. Ook beroemde bezoekers als Winston Churchill, George Bush, Jane Goodall en Nelson Mandela zijn te zien.

Vier eeuwen vrijheid

Ook wordt de universiteitsgeschiedenis belicht  in de vierdelige film Vier Eeuwen Vrijheid. Emeritus hoogleraar Universiteitsgeschiedenis Willem Otterspeer belicht de hoogtepunten in de geschiedenis van de Universiteit Leiden.

De film is geïnspireerd op de bondige geschiedenis die Otterspeer ter gegelenheid van het 440-jarig bestaan van de Universiteit Leiden schreef: Edele wijze lieve bijzondere. Otterspeer neemt de mee langs bijzondere locaties in Leiden, onder andere het Academiegebouw, de Universiteitsbibliotheek en Museum Boerhaave.

Scaliger, Jan van Hout, Boerhaave, Thorbecke, Kamerlingh Onnes, Einstein, Huizinga, Cleveringa: veel namen van beroemdheden en geleerden komen voorbij in de films. Wat bond hen aan de Universiteit Leiden en wat (ver)bindt ons als universiteit na al die eeuwen?