Wetenschappelijke achtergrond

Wat is emotie in menselijke en niet-menselijke dieren? Hoe ontvouwen emoties zich en hoe beïnvloeden ze sociale interacties, zoals de beslissing om te vertrouwen, te wantrouwen en mee te werken? In haar onderzoeksprogramma gaat Mariska Kret in op deze vragen door een vergelijkende, functionele aanpak waar mensen, mensapen en honden in zijn opgenomen. Geleid door Tinbergen's vier vragen—mechanismen, ontogenie, functie en fylogenie—conceptualiseert dit onderzoek emotie als een ontwikkeld, dynamisch proces dat fysiologie, aandacht, uitdrukking en sociaal gedrag tussen soorten coördineert.

Onderzoeksdoelstellingen

Één van de centrale doelstellingen het begrijpen hoe oprechte, spontane emotionele uitdrukking opkomen en functioneren in alledaagse context. Dit in tegenstelling tot geposeerde of gespeelde vertoningen. Emoties worden in al hun complexiteit bestudeeerd door een multimethodische aanpak die functionele MRI (fMRI), pyschofysiologie (b.v. hartslag, huidgeleiding, hormonale metingen), gedragsobservaties en eyetracking combineert. Dit integratieve kader maakt onderzoek mogelijk van zowel onderliggende neurale en fysiologische mechanismen als hun observeerbare, sociale gevolgen. Door vragen over wat emotie is en waartoe het dient te combineren, legt het onderzoek een direct verband tussen affectieve processen en adaptieve functies, zoals sociale besluitvorming, affiliatie, conflictregulatie en medewerking.

Onderzoeksontwerp en methoden

Vergelijkende studies met mensen, mensapen en honden werpen licht op gedeelde evolutionaire oorsprong en soortspecifieke adaptaties. Samenwerkingen met dierentuin stellen diepgaand onderzoek van aandachts- en motivatiegerelateerde processen in staat in niet-menselijke dieren. Vrijwillige participatie van dieren staat centraal in dit onderzoek, dat niet-invasief van aard is. Dieren houden zelf de regie over hun deelname. Eyetracking paradigma's, bijvoorbeeld, worden gebruikt om te bestuderen hoe apen en honden aandacht besteden aan emotionele aanwijzingen, terwijl touchscreen-gebaseerde taken, waaronder voorkeurparadigma's, sociaal-emotionele biases en neiging tot besluitvorming beoordelen. Tegelijkertijd, voeren de bezoekers van de dierentuin dezelfde taken als de apen uit. Een unieke vergelijking tussen soorten wordt hierdoor mogelijk gemaakt en het bevordert tegelijkertijd publieksparticipatie op het gebied van dierlijke cognitie en emotie. Deze inspanningen leveren daarnaast ecologisch valide inzichten op, terwijl ze de dialoog over continuïteiten en verschillen tussen menselijke en niet-menselijke breinen bevorderen.

Psychologielab op wielen
Om emoties "in het wild" vast te leggen, kijkt dit onderzoek verder dan het laboratorium op festivals, scholen, bedrijven en andere naturalistische omgevingen. Vanuit een mobiel "psychologielab op wielen" worden spontante affectieve interacties gemeten tijdens dagelijkse gebeurtenissen, zoals blinde date experimenten. De veldonderzoeken stellen beoordeling van imitatie, interpersoonlijke synchronisatie en fysiologische koppeling in staat, terwijl deze zich ontvouwen in authentieke, sociale ontmoetingen. Deze ontwerpen geven ons niet alleen kritisch inzicht in waarom individuen automatisch imiteren en affectieve uitingen synchroniseren, maar ook hoe deze processen verbindtenis, empathie en vertrouwen mogelijk maken of, daarentegen, bedreiging signaleren en aanzetten tot vermijding.

Vormen van emotie
Interculturele vergelijkingen in Japan, Oeganda en het Verenigd Koninkrijk gaan dieper in op de universaliteit en culturele modulatie van emotionele processen. Door gelijkenissen en verschillen in uitdrukkingen, aandacht, imitatie en sociale besluiten te bestuderen tussen verschillende populaties, behandelt dit onderzoek fundamentele vragen over het fylogenetisch en cultureel vormen van emotie. Samen kunnen deze onderzoeken emotie positioneren als een biologisch gegrond, maar context-gevoelig systeem dat het sociale leven reguleert. Door neurowetenschap, fysiologie, vergelijkende cognitie en pratijkobservaties te integreren, bevordert dit onderzoek diepgaand begrip van wat emoties zijn, hoe ze worden uitgedrukt en waarom ze van belang zijn voor medewerking, vertrouwen en sociale cohesie tussen soorten.

Open Science

De onderzoeksdata is beschikbaar op:

• Dataverse​​​​​​
• CoPAN GitHub

Strategische prioriteiten

Open Science, Interdisciplinair

• cognitie
• emotie
• mensapen
• publieksvoorlichting
• sociale besluiten

Delen op Facebook Delen via Bluesky Delen op LinkedIn Delen via WhatsApp Delen via Mastodon