Onderzoeksproject
Samen Sterk op maat: innovatieve ondersteuning voor ouders van jongeren met depressieve klachten
In dit onderzoeksproject onderzoeken we twee gepersonaliseerde uitbreidingen van de bestaande oudercursus Samen Sterk, een groepsprogramma voor ouders van jongeren met depressieve klachten. Het doel is om te bepalen of deze innovaties haalbaar, acceptabel en mogelijk effectiever zijn dan de standaardtraining.
- Looptijd
- 2025 - 2029
- Contact
- Marie-Louise Kullberg
- Financiering
-
NWO - Zwaartekracht - New Science of Mental Disorders
- Partners
Over dit onderzoek
Depressieve klachten, gevoelens van eenzaamheid en suïcidaliteit onder jongeren zijn de afgelopen decennia sterk toegenomen. Momenteel ervaart een op de drie jongeren stemmingsklachten. Voor ouders vormt de adolescentie een uitdagende ontwikkelingsfase, zeker wanneer hun kind kampt met psychische problemen zoals depressie. Ouders spelen een belangrijke rol in het bieden van steun, het stimuleren van autonomie en het creëren van een veilige en warme gezinsomgeving.
Hoewel ouders steeds vaker worden betrokken bij de behandeling van depressieve klachten bij jongeren, is er onder ouders grote behoefte aan effectieve en toegankelijke interventies die hen ondersteunen in hun opvoedrol. Daarnaast staat de geestelijke gezondheidszorg onder druk door toenemende hulpvragen en lange wachttijden. Dit vergroot de vraag naar schaalbare en laagdrempelige interventies voor gezinnen.
De oudercursus Samen Sterk
De basis van alle drie de trainingen wordt gevormd door het bestaande Samen Sterk-programma. Deze worden zowel online als face-to-face aangeboden. Tijdens de groepsbijeenkomsten ontvangen ouders psycho-educatie over depressie en suïcidaliteit bij jongeren. Daarnaast leren zij vaardigheden op het gebied van sensitief en positief opvoeden, het versterken van de ouder-kindrelatie en wordt er aandacht besteed aan zelfzorg en het uitwisselen van ervaringen van ouders onderling. De trainingen worden verzorgd door getrainde (klinisch) professionals (orthopedagogen en psychologen). Naast deze standaardtraining worden twee innovatieve uitbreidingen onderzocht. In alle condities vullen ouders voor, tijdens en na de cursusperiode vragenlijsten en dagelijkse dagboeken in. Ouders worden na de cursus uitgenodigd voor een online interview.
Trainingen
1. Standaard Samen Sterk
De standaardconditie bestaat uit de bestaande Samen Sterk-training. Ouders volgen acht reguliere groepsbijeenkomsten gericht op het versterken van sensitief opvoedgedrag en ouderlijke veerkracht.
2. Samen Sterk met focus op inzicht in de gezinsdynamiek
In deze conditie krijgen ouders naast de standaardtraining extra aandacht voor het begrijpen van gezinsinteracties en de samenhang met de depressieve klachten van hun kind. Vanuit deze benadering wordt onderzocht hoe de depressie van het kind de gevoelens en het gedrag van ouders beïnvloedt en vice versa. Hierbij worden de gezinsinteracties gezien als een netwerk van onderling samenhangende gevoelens, gedachten en gedragingen. Ouders leren hoe dergelijke netwerken eruit kunnen zien bij jongeren met depressieve klachten en hun ouders en brengen vervolgens hun eigen gepersonaliseerde netwerk in kaart met behulp van de Perceived Causal Networks (PECAN)-methode. Hierbij worden ervaren verbanden tussen emoties, gedrag en opvoedinteracties gevisualiseerd.
3. Samen Sterk met concrete, persoonlijke doelen
In deze conditie formuleren ouders concrete gedragsdoelen, ook wel implementatie-intenties genoemd. Hiermee vertalen zij algemene opvoeddoelen naar persoonlijke situaties en acties. Bijvoorbeeld: "Wanneer mijn dochter geïrriteerd reageert, ga ik niet direct in discussie, maar neem ik eerst tijd om rustig te worden en plan ik later een gesprek." Ouders ontvangen vervolgens herinneringen en oefeningen via hun telefoon die aansluiten bij hun persoonlijke doelen en opvoedsituaties, ook wel Ecological Momentary Interventions (EMI's) genoemd. Op deze manier worden nieuwe opvoedvaardigheden actief ondersteund in het dagelijks leven.
Maatschappelijke relevantie
Met de resultaten van dit project hopen we bij te dragen aan de verdere ontwikkeling van effectieve ondersteuning voor ouders van jongeren met depressieve klachten. Door beter inzicht te krijgen in de behoeften van ouders en de meerwaarde van gepersonaliseerde interventies, willen we bijdragen aan toegankelijke en wetenschappelijk onderbouwde hulp voor gezinnen.
Het team
Samen Sterk professionals
Carine Kielstra- van der Schalk
Romke van den Nouweland- van Baars
Marjanke Ruys- Zonnenberg
Bernet Elzinga
Onderzoekers
Bernet Elzinga
Carolien Martijn
Marie-Louise Kullberg
Myrthe Veenman
Jasmijn Korkmaz
Contact: onderzoeksamensterk@fsw.leidenuniv.nl
Strategische prioriteiten
Interdisciplinair, translationeel