Onderzoeksproject

Growing Up Together in Society (GUTS): Sociale netwerken: zelfregulatie in een steeds complexere sociale wereld

Hoe vinden jongvolwassenen hun weg in een steeds complexere samenleving? In Leiden onderzoeken we binnen het GUTS-project hoe de ontwikkeling van het brein en van zelfregulatie daarbij een rol spelen.

Looptijd: 2022 - 2032
Contact: Berna Güroglu
Financiering: Zwaartekracht-subsidie, Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Toegekend door NWO.
Partners: Lieve Mark, Nationale Jeugdraad, Nationale Jeugdinstituut

Het GUTS-programma is een interdisciplinair consortium van zeven universiteiten in Nederland en heeft als doel de overkoepelende vraag te beantwoorden hoe jongeren succesvol opgroeien in een steeds complexere samenleving, met een sterke nadruk op zelfregulatie in het opgroeien.

Het werkpakket ‘Sociale Netwerken’, geleid door onderzoekers uit Leiden, Groningen en Amsterdam, heeft als doel de dynamiek van complexe sociale netwerken in de opkomende volwassenheid te begrijpen en hoe sociale relaties, het brein en individuele kenmerken over de tijd met elkaar interacteren om de ontwikkeling van jongvolwassenen vorm te geven.

Onderzoeksdoel

Zelfregulatie verwijst naar het vermogen om doelen te stellen, emoties te sturen en je gedrag aan te passen aan verschillende situaties. Deze vaardigheden zijn cruciaal om sociale relaties te onderhouden, keuzes te maken die passen bij persoonlijke waarden en een succesvolle overgang naar volwassenheid te maken.

Met dit onderzoek willen we beter begrijpen hoe jongvolwassenen vriendschappen aangaan en onderhouden, en hoe deze relaties samenhangen met hersenontwikkeling en zelfregulatie in deze cruciale levensfase. De inzichten die we daarbij opdoen, bieden waardevolle aanknopingspunten om jongeren te ondersteunen in hun weg naar een gezonde en veerkrachtige volwassenheid

Wetenschappelijke achtergrond

De opkomende volwassenheid, die loopt van de late tienerjaren tot halverwege de twintiger jaren, is een overgangsperiode waarin jonge mensen zich bewegen in steeds complexere sociale en academische omgevingen, terwijl zij ook meer verantwoordelijkheden op zich nemen behorende tot volwassenen. Deze verschuiving van de late adolescentie naar de opkomende volwassenheid, die vaak samenvalt met de overgang naar het hoger onderwijs, markeert een periode van diepgaande identiteitsverkenning die de ambities en doelen voor de volwassenheid vormgeeft.

Tijdens deze overgang worden jonge mensen geconfronteerd met nieuwe verplichtingen, verwachtingen en uitdagingen, die soms tegenstrijdig of niet goed op elkaar afgestemd zijn. Om deze overgang succesvol te doorlopen, is de ontwikkeling van zelfregulatie van groot belang.

Daarnaast spelen vriendennetwerken een belangrijke rol in de aanpassing aan het studentenleven en het behalen van academisch succes. Het verkrijgen van een dieper inzicht in de dynamiek van sociale netwerken, onder voorheen niet in kaart gebrachte studenten, is daarom van groot belang. Het consortium van GUTS-onderzoekers in Leiden, Amsterdam en Groningen zal bij deze jongvolwassenen prospectieve, longitudinale netwerk-, vragenlijst- en neuroimaging gegevens verzamelen.

Daartoe combineert ons project prospectieve longitudinale metingen van de sociale netwerken van jongvolwassenen met zelfrapportage vragenlijsten, interviews, experimenten en neuroimaging metingen.

Hoofdonderzoekers van het werkpakket 'Sociale Netwerken'

Berna Güroğlu (Universiteit Leiden), Anna van Duijvenvoorde (Universiteit Leiden), Christian Keysers (NIN Amsterdam), Gert Stulp (Rijksuniversiteit Groningen), René Veenstra (Rijksuniversiteit Groningen).

Stuurgroep GUTS consortium

Eveline Crone (programmaleider, Erasmus University Rotterdam), Lydia Krabbendam (VU Amsterdam), Berna Güroğlu (Universiteit Leiden), René Veenstra (Rijksuniversiteit Groningen), Lucres Nauta-Jansen (Amsterdam UMC), Hilleke Hulshoff Pol (Universiteit Utrecht)

Strategische speerpunten

Open Science, Interdisciplinair, Translationeel

Projecten

Zelfregulatie

Zelfregulatie betekent meer dan alleen jezelf in toom houden. Het gaat ook over hoe jongeren hun gedrag afstemmen op sociale normen en verwachtingen. In dit project onderzoeken we hoe jongeren leren omgaan met groepsdruk en sociale normen, terwijl ze hun eigen doelen nastreven, en hoe dit samenhangt met hersenontwikkeling. Zo begrijpen we beter hoe sociale relaties mogelijkheden bieden om zelfregulering te oefenen tijdens de overgang naar volwassenheid.

Hoofdonderzoekers: Berna Güroğlu, Christian Keysers, Gert Stulp, Anna van Duijvenvoorde, René Veenstra

Co-Regulatie

In dit project wordt onderzocht hoe vriendschappen en andere sociale relaties zich ontwikkelen tijdens de vroege volwassenheid. Het richt zich specifiek op co-regulatie in vriendschappen, waarbij wordt onderzocht hoe vrienden elkaar helpen bij het reguleren van emoties, stress en gedrag in alledaagse contexten. Door theorieën over zelfregulatie en interpersoonlijke processen te integreren, verkent het project hoe regulerende capaciteiten gezamenlijk worden opgebouwd binnen hechte vriendschappen en beoogt het te verduidelijken hoe co-regulatie in vriendschappen het welzijn en adaptief functioneren ondersteunt tijdens deze kritieke ontwikkelingsperiode.

Hoofdonderzoekers: Berna Güroğlu, René Veenstra

Empathie

Empathie vormt de basis van sociale relaties. In dit project onderzoeken we hoe jongeren zich inleven in anderen, en hoe dit hun welzijn beïnvloedt. We kijken naar hersenprocessen en sociale relaties die empathie kunnen stimuleren, en hoe empathische jongeren bijdragen aan sociale steun, welzijn en vriendschap binnen hun omgeving.

Hoofdonderzoekers: Christian Keysers, Berna Güroğlu

Mentale veerkracht

In dit project onderzoeken we hoe jongeren zich goed blijven voelen te midden van prestatiedruk en maatschappelijke verandering. We kijken naar de rol van vriendschap en verbondenheid bij het versterken van mentale gezondheid en veerkracht. Door hersenmetingen, vragenlijsten en longitudinale data bestuderen we hoe positieve relaties en zelfregulatie jongeren helpen om met stress om te gaan en zich mentaal sterk te voelen.

Hoofdonderzoekers: Anna van Duijvenvoorde, Berna Güroğlu

Maatschappelijk Gedrag

Hoe ontwikkelen jongeren hun waarden en maatschappelijke betrokkenheid? Dit project onderzoekt pro-sociaal gedrag, politieke voorkeuren en duurzaam handelen in de jongvolwassenheid. We kijken hoe jongeren hun identiteit en overtuigingen vormgeven, en hoe empathie, sociale normen en groepsidentiteit bijdragen aan morele keuzes en maatschappelijke participatie.

Hoofdonderzoekers: Anna van Duijvenvoorde, René Veenstra

Digitale Verbinding

Digitale interacties maken een steeds groter deel uit van het sociale leven van jongeren.

In dit project onderzoeken we hoe online relaties zich verhouden tot real-life sociale verbindingen, en wat dat betekent voor zelfregulatie en mentale gezondheid. We kijken naar hoe jongeren omgaan met digitale verleidingen, digitale informatie en hoe ze een gezonde balans vinden tussen online en offline contact. Dit onderzoek helpt te begrijpen hoe de digitale leefwereld jongeren kan ondersteunen óf juist uitdagen in hun ontwikkeling.

Hoofdonderzoekers: Anna van Duijvenvoorde, René Veenstra

Sociale beloning

Beloning speelt een belangrijke rol in het sturen van sociaal gedrag, van het leren over onszelf tot het aangaan en onderhouden van relaties met anderen. In dit project onderzoeken we hoe jongeren sociale beloning in de hersenen verwerken wanneer uitkomsten betrekking hebben op henzelf, op naasten of op meer onbekende leeftijdsgenoten. Door hersenscans te combineren met informatie over sociale relaties en mentaal welzijn, willen we begrijpen wanneer er gedeelde patronen in de verwerking van beloningen tussen individuen ontstaan, en hoe verschillen in sociale omgevingen samenhangen met variaties in deze neurale representaties.

Hoofdonderzoekers: Anna van Duijvenvoorde, Berna Güroğlu, Christian Keysers

Inlcusieve omgevingen

Ondanks de groeiende maatschappelijke acceptatie worden seksueel en genderdiverse jongeren nog steeds geconfronteerd met stigma's, wat leidt tot ongelijkheden op het gebied van gezondheid en schoolloopbanen. We onderzoeken hoe vriendschapsnetwerken deze ongelijkheden beïnvloeden. Relaties met leeftijdsgenoten spelen een centrale rol tijdens de vroege volwassenheid, wanneer attitudes, normen en politieke opvattingen actief worden gevormd en versterkt, en kunnen een belangrijke rol spelen bij het in stand houden of verminderen van negatieve denkbeelden over LHBTI+ jongeren.

Hoofdonderzoekers: Wouter Kiekens, René Veenstra

Sociale netwerken en milieubewust gedrag

Jongeren worden in het bijzonder geraakt door de gevolgen van klimaatverandering. Met dit project willen we beter begrijpen hoe jongvolwassenen hiermee omgaan. We onderzoeken onder andere hoe milieubewust gedrag van jongvolwassenen over tijd wordt beïnvloedt door hun sociale netwerk en emoties. Daarbij onderzoeken we onder meer of vriendschappen ontstaan rondom milieubewust gedrag en hoe emoties die samenhangen met klimaatverandering dit proces beïnvloeden. Daarnaast onderzoeken we in hoeverre zelfregulatie en milieubewuste groepsnormen bijdragen aan het kunnen omzetten van intenties in daadwerkelijk milieugericht handelen.

Hoofdonderzoekers: Lisa Schreuders, Evelien Broekhof, Berna Güroğlu