Op industriële schaal meten hoe effectief potentiële nieuwe medicijnen zijn
NATUURKUNDE
Veel tests laten zien of een kandidaat-geneesmiddel zich bindt aan een eiwit dat betrokken is bij een ziekte. Maar of het dat eiwit ook daadwerkelijk uitschakelt, blijft vaak onduidelijk. De technologie van 4ces B.V., een spin-off van de Universiteit Leiden, maakt die effectiviteit al in een vroeg stadium van medicijnontwikkeling zichtbaar. Voor de verdere ontwikkeling ontvangt het bedrijf een NWO Take-off-beurs.
Stel, een bepaald eiwit in het lichaam zorgt ervoor dat een tumor blijft groeien. Dan willen onderzoekers een medicijn ontwikkelen dat juist dát eiwit als doelwit heeft en uitschakelt. Hun geneesmiddel moet zich eerst aan het doelwit binden. Maar... binden is nog niet hetzelfde als werken.
Veelbelovende kandidaat-medicijnen die zich succesvol binden, vallen vaak later in het proces toch nog af omdat ze niet blijken te werken. Dit kost de farmaceutische industrie miljarden euro's en leidt vaak tot onnodige dierproeven.
Identificeren van ‘werkers’
Startup-bedrijf 4ces richt zich op het identificeren van de beste ‘werkers’. De Leidse hoogleraar Biofysica John van Noort, die samen met CEO Hidde-Jan Lemstra 4ces oprichtte, licht toe: ‘Onze technologie meet de bindingen van eiwitten aan DNA, maar brengt daarnaast ook de veranderingen van de structuur van dit DNA in kaart. Er zijn bijvoorbeeld eiwitten die DNA repareren, knippen of juist plakken.’
Met de techniek Mech-Seq™ analyseren Van Noort en Lemstra wel 10.000 moleculen per uur. Op industriële schaal dus. Van Noort: ‘We zien ‘live’ het effect van kandidaat-medicijnen en maken zichtbaar of een eiwit gehinderd wordt door het medicijn of niet.’
Van kankeronderzoek tot antibioticaresistentie - breed inzetbaar in de ontwikkeling van nieuwe medicijnen
Oncologie, infectieziekten en antibioticaresistentie. De toepassingsgebieden van deze techniek zijn breed. ‘Heel veel processen in het lichaam draaien om de verwerking van DNA’, aldus Van Noort. ‘Wij kunnen alle geneesmiddelen die aangrijpen op deze DNA-processen analyseren. Dat maakt de markt voor Mech-Seq™ groot.’
Lagere ontwikkelkosten en meer inzicht
Door eerder in het ontwikkelingsproces – al vóór klinische studies – te meten hoe een potentieel geneesmiddel functioneert, kunnen farmaceutische bedrijven kansloze kandidaten vroegtijdig uitsluiten. Dat zal de ontwikkelkosten aanzienlijk verlagen. Ook geeft deze technologie meer inzicht in de werking van een medicijnen, wat het wellicht ook mogelijk maakt om deze verder te verbeteren.
Over de NWO Take-off grant fase 2-regeling
Met de Take-off fase 2-regeling ontvangen startups een lening om een onderneming, gebaseerd op onderzoeksresultaten van Nederlandse kennisinstellingen, naar de markt te brengen. Met deze lening kunnen zij een proof of concept ontwikkelen en valideren. Het doel is dat ondernemers aan het einde van deze fase voldoende kunnen aantonen dat hun idee kansrijk is, zodat zij andere publieke en private partijen kunnen overtuigen om te investeren.